The church must have a clear stand on abortion and must articulate it unambiguously, as it has direct implications for the survival of our nation.

The Bible clearly teaches that abortion is wrong. This instruction comes across in many ways and for many reasons. To refute this claim, some people point out that the word “abortion” is not in the Bible, even though the topic of abortion is indeed addressed. Similarly, the word “Trinity” appears nowhere in the Bible. Nevertheless, the notion is prevalent throughout the text and is a central part of Christian theology. The point is that even if abortion was directly referred to in the bible, opponents would refute it on numerous other grounds.

Let’s consider some of the Biblical reasons why abortion,–the deliberate destruction of a fetus,–is morally wrong and inhumane.

The Bible states that human life is fundamentally different from other types of life because human beings are made in the very image of God.  “Then God said, Let us make man in our image, according to our likeness: and let them have dominion over the fish of the sea, and over the fowl of the air, and over the cattle, over all the earth, and over every creeping thing that creeps on the earth. So God created man in his own image, in the image of God he created him; male and female he created them” (Genesis 1:26-27).

Notice that the word “created” is used three times therein, emphasizing a special crowning moment in the whole process of God creating the world and everything in it. Not even the original sin diminishes the image of God in human beings. St. James refers to this image in a letter: “But no man can tame the tongue; it is an unruly evil, full of deadly poison. With it we bless our God and Father, and with it we curse men, who have been made in the similitude of God.” (James 3:8-10).

The image of God! This is what it means to be human. Because we are not just a bunch of cells randomly thrown together by some impersonal force, but rather, we are intended to reflect an eternal God who knew of what we were to be made, and purposely called us into being.

Therefore, not only did God make us, but He values us…as an imperfect extension of His image. And as the Bible teaches, He loved us so much, that He sent his Only Son to save us from our sins. In the face of all this, can we say that human beings are disposable, like a car that becomes more trouble than it is worth? Indeed not, because human life is sacred, more sacred than we have ever imagined.

Moreover, the Bible instructs that a fetus in the womb is truly a human being, who even has a relationship with the Lord. As the psalmist says, “Nor was my frame unknown to you when I was made in secret.” (Psalm 139:15). “I was cast upon you from birth. From my mother’s womb you have been my God.” (Psalm 22:10). The same testimony is given by Apostle Paul in his letter to the Galatians: “But when it pleased God, who separated me from my mother’s womb and called me through His grace, …” (Galatians 1:15).

An act of justice is an act of intervention for the helpless — an act of defense for those who are too weak to defend themselves, as declared by the psalmist: “In His days the righteous shall flourish, and abundance of peace so long as the moon endures. … .For he will deliver the needy, when he cries, … and him who has no helper7” (Psalm 72:7,12). Hence, Jesus Christ is Justice. “But of Him you are in Christ Jesus, who became for us wisdom from God and righteousness and sanctification and redemption.” (I Cor. 1:30).

God does justice for His people and He expects His people to do justice for one another: “Therefore be merciful, just as your Father also is merciful.” (Luke 6:36). “Therefore, whatever you want men to do to you, the same do also to them” (Matt. 7:12).

 Abortion is the opposite of these teachings. It is the deliberate destruction of the helpless rather than their delivery into grace. Therefore, as true Christians, we cannot be indifferent to this destructive practice that does not please God.

Jesus Christ paid special attention to the poor, the despised, the children, and those whom the rest of society considered insignificant. With his love He broke down the false barriers that people set up among themselves, and, instead, acknowledged the equality in human dignity for every individual.  Hence, we see Him reach out to children despite the efforts of the apostles to keep them away: “Let the little children come to me, and do not forbid them; for of such is the kingdom of heaven.” (Matt. 19:14).

When it comes to dignity, Christ eradicates distinctions between human beings. Apostle Paul, in his letter addressed to the  Galatians, declares: “There is neither Jew nor Greek, there is neither slave or free, there is neither male or female; for you are all one in Christ Jesus”(3:28).

The ultimate truth of the Gospel is LOVE. Therefore, “love” is in direct opposition to the nihilistic “slaughter” of the helpless. To take the life of another is to break the command of love of Christ. Abortion is death. Christ came to conquer death, and therefore abortion: “I have come that they may have life, and have it to the full.” (John 10:10).

This inhumane act of abortion has its adverse consequences in our social lives as well. In the absence of specific reasons given by a physician to protect the life of a pregnant woman, then the willful slaughter of human life is manifestly against God’s will.

 

Medical arguments against abortion…let’s examine a few:

1.      A developing embryo is genetically different from the mother. A developing embryo is also genetically different from the sperm and egg that created it. A human being has 46 chromosomes (sometimes 47). Sperm and egg have 23 chromosomes. A trained geneticist can distinguish between the DNA of an embryo and that of a sperm and egg. But the same geneticist could not distinguish between the DNA of a developing embryo and a full-grown human being.

2.      In medical terminology, death is largely defined by the cessation of heartbeat. Therefore, a heartbeat indicates the existence of life. The heart of a fetus is formed by the 18^th day in the womb. If the existence of a heartbeat was used to define life, then nearly all abortions would be outlawed.

3.      The developing fetus has a unique set of fingerprints as well as genetic patterns that make it unique. The development of sonography has provided us with “a window to the womb” showing us that a person is growing and developing in the mother’s womb. We can discern eyes, ears, fingers, a nose and a mouth. Our visual senses tell us that this is a baby growing and maturing. This is not a piece of protoplasm; this is a baby inside the womb.

Most of the Supreme Court’s verdict rested upon two sentences. “We need not to resolve the difficult question of when life begins. When those trained in the respective disciplines of medicine, philosophy and theology are unable to arrive at any consensus, the judiciary, at this point in the development of man’s knowledge, is not in a position to speculate as to an answer.”

The unborn are ostensibly protected by various international documents such as the Geneva and the U.N. declarations of the Rights of the child. Furthermore, physicians around the world take the Hippocratic Oath, which, in part, states: “…I will not give a woman a pessary to produce abortion”. In spite all of the above, wholesale abortions take place on a daily basis around the world.

There are others who defend abortion on philosophical grounds. Dr. Joseph Fletcher argues in his book Humanhood that “Humans without some minimum of intelligence or mental capacity are not persons, no matter how many of these organs are active, no matter how spontaneous their living processes are”. In other writings, Dr. Joseph Fletcher suggested that an “individual” was not truly a “person” unless he has an IQ of at least 40.

In conclusion, we can see that there are many good arguments against abortion—and some ridiculous ones for it. Obviously there are a number of Biblical arguments against abortion. But there are also medical, legal and philosophical arguments against abortion. The Bible and logic are on the side of the Christian who wants to stand for the sanctity of human life.

Besides all the above arguments, we have our own national concerns that are associated with abortion. The Armenian population is not immune to the practice of abortion. As such it is part and parcel of this tragic, unconscionable practice. We are not here to condemn any one, rather we leave every individual to think and act according to his conscience.

Our concerns are deeply rooted in our national survival. Bearing in mind that the Armenian Nation has seen innumerable acts of persecution and genocide, we ought to think seriously about abortion. We anticipate that the next Synod that will convene this year in St. Etchmiadzin will make this crucial issue part of its agenda and proffer resolutions.

In closing, I would like to attach a short thought written by Willi Hofsümmer.

The diary of an unborn child…….

May 1.-  The love of my father and mother gave me life.

May 15.-My veins are forming and my body taking shape.

May 19.- I already have a mouth.

May 21.- My heart is beating. Who can say that I am not living?

May 22.- I do not understand why my mother is worried.

May 28.- My arms and legs are growing and I can move them.

June 6.-   My hands are growing. They give me great pleasure.

June 15.- For the first time my mother felt that I was in her womb.

June 20.- I am a girl.

June 24.- My entire body is formed.

July 6.-    I have hair and eyebrow. I start feeling beautiful.

July 8.-    I have eyes and soon will see my mother who carried me in her womb.

July 19.-  My heart beats normal. I feel safe and happy.

July 20.-  My mother killed me today.

 

 

            VOSGAN MEKHITARIAN                                               to be continued

April 4, 2014

Անգամ մը եւս դէմ յանդիման կը գտնուինք կանոնական եւ սահմանադրական խախտումներու: Կարծէք համասփիւռ հայութեան կարծիքը, հայրենիքէն ներս թէ դուրս, իմաստ եւ կարեւորութիւն չունի Ամենայն Հայոց Հայրապետին համար:   

Անցեալ տարի Նոյեմբեր ամսուն լայնօրէն անդրադարձած էինք այս տխուր իրողութեան եւ մանրամասնօրէն վերլուծած էինք Գ.Հ.Խ.ի գոյութեան պատճառները ու զարգացումը տարիներու ընթացքին:

Մեր վերլուծման մէջ յստակ կերպով ցոյց տուած էինք որ 1945-էն ի վեր ո’չ մէկ կանոնադրութիւն վաւերացուած ու հաստատուած է Ազգային Եկեղեցական Ժողովի կողմէ՝ առ ի գործադրութիւն: Հետեւաբար Գ.Հ.Խ.ի անդամներուն նշանակովի հանգամանքը ըստ էութեան անօրինական է եւ անվաւեր:

Քաջ գիտակցելով այս ճշմարտութեան եւ իրողութեան, առաւել եւս դատապարտելի է Գ.Հ.Խ.ի հին եւ նոր կազմին՝ ինքնասիրութիւնը կորսնցուցած անդամներուն կրաւորական եւ ստրկական վիճակը: Եթէ նկատի պիտի չառնուին կանոնական եւ սահմանադրական օրէնքներ, եւ ամէն ինչ պիտի նշանակուի Վեհափառ Հայրապետին կողմէ, ի՞նչ կարեւորութիւն եւ իմաստ ունի Գ.Հ.Խ.ի ժողովական մարմնի գոյութիւնը. թող Վեհափառը որոշէ ամէն ինչ եւ վերջ: Այնուհետեւ զուր են բոլոր ժողովական ձեւակերպութիւններն ու նիւթական մսխումները:

Ահաւասիկ այսպիսի կանոնական խախտումներ կը խախտեն նաեւ ժողովուրդի հաւատքը, սէրն ու վստահութիւնը հանդէպ Եկեղեցւոյ բարձրաստիճան հոգեւորականութեան, որոնք կը հանդուրժեն այս անփառունակ կղերապետութիւնը ին՜չ-ին՜չ անձնական եւ շահադիտական պատճառներով եւ հաշիւներով:

Որքան դատապարտելի է բարձրաստիճան հոգեւորականութեան կրաւորական վիճակը, նոյնքան եւ առաւել եւս դատապարտելի է մեր քաղաքական եւ կուսակցական կազմակերպութիւններուն, կրթական, բարեսիրական հաստատութիւններուն, մտաւորականութեան եւ հայ մամուլին դրսեւորած անտարբերութիւնն ու անհոգութիւնը: Ի վերջոյ, ժողովուրդի կողմէ «ընտրուած» պատգամաւորներն են որ կը կազմեն Ազգային Եկեղեցական Ժողովը, որուն իրաւասութեան մէջ կ’իյնայ ընտրել Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդի անդամները:

Ասկէ առաջ արթնութեան կոչ ուղղած ենք համասփիւռ հայութեան  թէ պէտք չէ թոյլ տալ որ կղերական մենաշնորհեալ դասակարգ մը (որ խախտած է նաեւ մեր հաւատքը իր շռայլ աշխարհիկ կենցաղով)  իւրացնէ Եկեղեցւոյ իշխանութիւնը եւ նուազագոյն չափով իսկ սահմանափակէ հայ հաւատացեալներու դերակատարութիւնը Եկեղեցւոյ կանոնական կեանքէն ներս:

Մեր ցանկութիւնն է այս կոչերով ժողովուրդը հասցնել ա’յն գիտակցութեան աստիճանին՝ ուր կարենան ոտքի ելլել եւ դէմ կանգնին ընդդէմ անկաշկանդ կղերապետութեան, որ մեզ կ’առաջնորդէ դէպի ուծացում եւ խորտակում:

Բոլորիս ծանօթ է որ Հայց. Եկեղեցին ձախողած է իր առաքելութեան մէջ եւ չէ կարողացած ազգը Եկեղեցիին մօտեցնել, որովհետեւ մերժած է ըլլալ հոգեւոր եւ վարչական թափանցիկ կառոյց մը:  Ազգին հաշիւ չտալու այս հոգեբանութիւնը մեզ կ’առաջնորդէ ապազգայնացման: Եկեղեցական, ազգային կամ մշակութային կազմակերպութիւններ անհրաժեշտ է որ ենթարկուին ժողովրդական հրապարակային քննարկումներու, եւ այդ լոյսին տակ միայն մշակուին կանոնագրութիւններ որոնք պիտի որդեգրուին տուեալ կազմակերպութեան կամ ընկերակցութեան համար:

Ի՞նչ բանի կը ծառայեն մեր ժողովները,–Ազգային Ընդհանուր Ժողով, Գերագոյն Հոգեւոր Խորհուրդ, Կրօնական Ժողով եւ այլ ժողովներ,– եթէ ամէն բան պիտի որոշուի կաթողիկոսին կողմէ: Այս ժողովները անուանական խորհրդատո՞ւ ժողովներ են թէ լիարժէք իրաւական մարմիններ, որոնք կրնան կանոնական եւ սահմանադրական որոշումներ առնել ի պահանջել հարկին:  Եթէ հաւատարիմ չմնանք մեր ազգային արժէքներուն, կը դառնանք խուժան հասարակութիւն, զուրկ բոլոր մարդկային ազնիւ չափանիշներէ: 

Այսօր մեր ժողովուրդը կ’ապրի քսանմէկերորդ դարու պատմութեան անկիւնադարձային ժամանակաշրջան մը եւ անհրաժեշտ կը նկատենք որ կրօնական, ազգային եւ մշակութային արժէքներու վերականգնումի աշխատանքին նուիրուինք ազգովին, եթէ կ’ուզենք տոկալ նոր մարտահրաւէրներուն՝ որոնք կը կանգնին մեր առաջ իրենց բոլոր դժուարութիւններով, նամանաւանդ մեր նորահաս երիտասարդութեան առջեւ:

Անհրաժեշտ է յստակօրէն սահմանել մեր ժողովական մարմիններու աշխատանքի դաշտն ու ձեւը: Առանց վարանելու պարտաւոր ենք խօսիլ անոնց կազմերուն մէջ անսահմանափակ ժողովրդական մասնակցութեան կարեւորութեան մասին՝ միշտ մերժելով նշանակումները, որոնք պառակտումներ յառաջացուցած են մեր կրօնական, ազգային եւ կրթական հաւաքական կեանքէն ներս եւ կը յիշեցնեն մեզի ամիրայականութեան տխրահռչակ տարիները: Ո’չ ալ խորհրդային օրերէն ժառանգուած՝ տիրելու եւ ղեկավարելու կիրքերը մեզ պէտք է առաջնորդեն մեր ազգային, նամանաւանդ կրօնական անդաստանէն ներս: 

Ոմանք կը կարծեն թէ կարելի չէ խօսիլ եւ քննարկել Եկեղեցւոյ, եկեղեցականներու եւ բարեկարգումներու մասին, զայն նկատելով մեղանչում: Ընդհակառակը, եթէ ունիք բծախնդրութիւնը Հայց. Եկեղեցւոյ եւ եկեղեցականի կոչումի նկատմամբ, անհրաժեշտ է որ յայտնէք ձեր կարծիքը: Լռելը ոսկի չէ այս պարագային եւ լռութիւնը չի’ նշանակեր որ բարւոք վիճակ մը կը ներկայացնէ Եկեղեցւոյ կազմակերպչական կեանքը:

Ո’չ ոք յանդգնութիւնը թող ունենայ յայտարարելու որ Եկեղեցին կամ եկեղեցական կազմակերպութիւնը կրօնականներուն գործն է, պարտաւորութիւնն է: Ընդհակառակը՝ Եկեղեցին ժողովուրդն է իր բոլոր խաւերով, եւ եկեղեցականները՝  անոր սպասաւորները: Հետեւաբար՝ անհրաժեշտ է խօսիլ, քննարկել եւ լուծումներ առաջարկել ի շահ ժողովուրդի ընդհանրական շահերուն, հեռու՝ անհատական բոլոր դիտաւորումներէ:

Ժամանակը հասած է որ այլեւս փսփսուքով եւ բամբասանքով չխօսինք Եկեղեցին եւ եկեղեցականութիւնը յուզող հարցերու մասին: Խօսքս կ’երթայ նամանաւանդ՝ բաձրաստիճան ա’յն հոգեւորականներուն, որոնք ընկերային մտերմիկ շրջանակի մէջ չեն քաշուիր դատապարտելու կաթողիկոսներն ու անոնց մենատիրական անբնական աշխատաոճը, բայց քաջութիւնը չունին ոտքի ելլելու Եպիսկոպոսական Ժողովին մէջ՝ բարձրաձայն արտայայտուելու կատարուած օրինական բոլոր խախտումներու մասին. ինչո՞ւ, որովհետեւ չունին լիիրաւ բծախնդրութիւնը Հայց. Եկեղեցւոյ գոյատեւման պայքարի նկատմամբ, եւ ամէն ինչ կը ծածկեն յանուն իրենց անձնական շահադիտական նպատակներուն, այլ խօսքով մամոնայի:

Բոլորս ալ գիտենք որ Եկեղեցին քրիստոնէական հաւատքի տարածման կռուանն է, իսկ մեր պարագային՝ Եկեղեցի, կրօնք եւ ազգային ինքնուրոյնութիւն, սերտօրէն ընդելուզուած են որպէս մէկ անյաղթահարելի միջնաբերդ, որ մեզ պահած է դարերու բոլոր փոթորիկներուն դէմ: Կրնա՞նք զանոնք թողուլ պատահականութեան եւ կամ պատեհապաշտ անձերու՝ ղեկավարելու անյագուրդ կիրքի մոլուցքին:

Հայց. Եկեղեցին՝ որպէս անկորնչելի հաւատքի ամրոցը հայ ժողովուրդին, պէտք չէ չարաշահել: Մեր ժողովուրդի անցած ճանապարհը, նամանաւանդ վերջին հարիւրամեակի արհաւիրքները, պէտք չէ թոյլ տան որ մենք մակերեսային կերպով մօտենանք այս կղերապետական, մենատիրական ախորժակներուն եւ ձգտումներուն, եթէ կ’ուզենք եւ կը փափաքինք մեր Եկեղեցին տեսնել բարեկարգեալ՝ ի շահ մեր տառապեալ ժողովուրդին:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ

28 Մարտ 2014

The covert and surreptitious practice of homosexuality in the church.

          For the truly believing Christian, there can be no doubt that homosexuality is a grave sin in the eye of God.  Apostle Paul, in his letter addressed to the Romans, reflects on homosexuality and condemns it: “Their women have exchanged natural intercourse for unnatural, and their men in turn, giving up natural relations with women, burn with lust for one another; males behave indecently with males, and are paid in their own persons the fitting wage of such perversion.  Thus, because they have not seen fit to acknowledge God, He has given them up to their own depraved reason. This leads them to break all rules of conduct. They are filled with every kind of injustice, mischief, rapacity, and malice; they are one mass of envy, murder, rivalry, treachery, and malevolence; whisperers, and scandal-mongers, hateful to God, insolent, arrogant, and boastful; they invent new kinds of mischief, they show no loyalty to parents, no conscience, no fidelity to their plighted word; they are without natural affection, and without pity.” (Romans 1:27-31).

            The Old Testament, starting from Genesis, is full of condemnation of homosexuality, and there is no reason to believe that God has changed His views on homosexuals since then. According to the Gospel, homosexuality is essentially an unnatural behavior, rather than an ordinary human activity and cannot have a place in the House of God. Regardless of what modern proponents of “gay liberation rights” might wish to believe, sexual perversions are not inherited genetically but rather are learned behaviors and willful acts. In fact, if we examine nature and procreation in the animal kingdom, we cannot find an instance of such behavior in any species, other than human beings. Much to the chagrin of LGBT activists, their claim of an innate disposition or proclivity to homosexuality is simply unsustainable and nowhere else present in nature.

            The Apostle Paul in his first letter addressed to Corinthians declares that homosexuality is not a hopeless case: “Do you know that the unrighteous will not inherit the kingdom of God? Do not be deceived. Neither fornicators, nor idolaters, nor adulterers, nor homosexuals, nor sodomites, nor thieves, nor the covetous, nor drunkards, nor revilers, nor extortionist will inherit the kingdom of God. And such were some of you. But you were washed, but you were sanctified, but you were justified in the name of the Lord Jesus and by the Spirit of our God” (I Corinth. 6:9-11).

            In spite of the considerable campaign today from the liberal media to get homosexuality recognized as an acceptable life style, the Bible makes it plain that it is unnatural and a sinful activity that must be rejected by true Christians.

            At the same time, we cannot forget that Christ died for everyone’s sins. As such, we are all subjects of His sanctifying love, and we should earnestly seek to encourage those who have strayed from the righteous path to seek the remission of their sins from God and to bring them to Him for deliverance. 

            Incredibly, some clergymen, who have been given the charge to steer their congregations in the righteous path, have, themselves, fallen into this ungodly lifestyle and practice any number of perverse acts such as adultery, sodomy, and pedophilia. It is incomprehensible that such behavior continues to mire the confines of our church and religious institutions. We have recently witnessed the extent to which these activities permeate the Catholic Church and everyone has rightfully expressed their outrage.

            Conversely, the Armenian Church is not immune to such behavior, as some of our clergy still persist in engaging in this abnormal lifestyle. Catholicos Kevork V with his official decree in 1919 ordered the prodigal monks, within three days to remove all their servants and teenage boys from the compounds of monasteries. (Benik Vartabed, My Response to My Slanderers, 1920, Etchmiadzin).

            Those who are obliged to live a celibate life end up living a secret life—undertaking  reprehensible steps to fulfill their physical urges—and thereby causing  alarming scandals among the faithful. Admittedly, it is difficult to fight against the urges of human needs. However, abstinence is a display of devotion to God and commitment to His work. Not being able to withstand the need to procreate, some clergy have resorted to fulfill their needs in the most aberrant and perverse manner possible.

            This is certainly not a condemnation of everyone in the Church. However, those who are responsible for upholding the virtuous status among the clergy and seminarians must not turn a blind eye to such unacceptable behavior and cast out those who are in breach of their holiest of vows. The Church must be cleansed of impure and immoral entities in order for it to have credibility and legitimacy among the ranks of the faithful.

It is our obligation to raise awareness in this matter and compel those who will attend the next Synod Council in St. Etchmiadzin in 2014 to address this issue in earnest and expunge those who persist in besmirching the good name of the Church—otherwise all those who remain silent, indifferent, or reluctant to cleanse the Church of sin shall themselves be liable to be judged.

VOSGAN MEKHITARIAN                                      to be continued

March 9, 2014 

Միասեռականութեան ախտանաճանաչումը եկեղեցական կեանքէն ներս:

Ճշմարիտ քրիստոնեայ հաւատացեալին համար շատ պարզ եւ յստակ է որ միասեռականութիւնը մեղք է Աստուծոյ առջեւ: Պօղոս Առաքեալ իր Հռոմայեցիներուն գրած նամակին մէջ կ’անդրադառնայ ատոր եւ կը դատապարտէ զայն, ըսելով. «Նոյնպէս նաեւ այր մարդիկ, կնոջ հետ (սեռային յարաբերութեան) բնական մղումը ձգելով՝ իրարու վրայ տռփեցան իրենց ցանկութիւններով, արուները խայտառակութիւն սկսան ընել արուներու հետ, որուն հետեւանքով, իրենց մոլորութեան համար, իրե՛նց իսկ անձին վրայ ստացան արժանի փոխարինումը: Եւ քանի որ չնախընտրեցին անոնք զԱստուած ունենալ իրենց ճանաչողութեան մէջ, Աստուած անոպայ տրամաբանութեան թողուց զիրենք, եւ տմարդի գործերու որոնք լի էին ամէն տեսակի անիրաւութիւններով, պոռնկութեամբ, անզգամութեամբ, ագահութեամբ, չարութեամբ, նախանձով, ոճրագործութեամբ, կռուազանութեամբ, նենգութեամբ եւ չարասրտութեամբ: Զրպարտիչ դարձան, չարախօս, աստուածատեաց, թշնամանող, ամբարտաւան, ամբարհաւաճ, չարագիւտ, ծնողք անարգող, անմիտ, ուխտադրուժ, անխիղճ, անգութ եւ անողորմ» (Հռոմ. 1:27-31):

          Հին Կտակարանի էջերը, սկսած Ծննդոց գիրքէն, լեցուն են միասեռականներու դատապարտութեամբ: Սոդոմի եւ Գոմորի պատմութիւնը մեծագոյն վկայութիւններէն մէկն է այդ ախտաճանաչումին. «Եւ սկսան դուրս կանչել Ղովտն ու կ’ըսէին անոր. Ո՞ւր են այն մարդիկը, որ քովդ մտան գիշերով, բեր զիրենք մեր քով, որ արուագիտենք մենք ատոնք…Եւ Տէրը ծծումբ ու կրակ տեղացուց իր քովէն՝ երկինքէն, Սոդոմի եւ Գոմորի վրայ» (Ծննդոց 19:5,24):  Նոյնպէս յատկանշական է Ղեւտացւոց Գիրքին մէջ արտայայտուած պատուէրը. «Եթէ այր մարդ մը ուրիշ այր մարդու հետ քնանալու ըլլայ, եւ յարաբերուին անոնք իրարու հետ այնպէս ինչպէս կնոջ մը հետ կը յարաբերուին, պղծութիւն գործած կ’ըլլան անոնք, մահով պէտք է պատժուին երկուքն ալ, որովհետեւ մահապարտ են» (Ղեւ. 20:13):

            Եթէ մարդկային սեռային այս անբնական յարաբերութիւնը զզուելի էր Աստուծոյ համար, ինչպէս Աստուածաշունչը կը վկայէ, չենք կարծեր որ Աստուած իր կարծիքը փոխած է այսօր միասեռականներու նկատմամբ: Միասեռականութիւնը շնութեան մէկ տարբերակն է եւ չի՛ կրնար տեղ ունենալ Աստուծոյ տան մէջ: Թէեւ ազատամիտ մարդիկ պիտի փորձեն հանրութիւնը համոզել որ միասեռականութիւնը մարդուն հետ կը ծնի, սակայն եւ այնպէս ժողովուրդը համոզուած չէ այդ իրողութեան, որովհետեւ միասեռականութիւնը ապականած ընկերութեան մէկ արգասիքն է, եւ գինեմոլութեան ու հաշիշամոլութեան նման՝ կարելի է գերի դառնալ անոր մոլուցքներուն:

            Պօղոս Առաքեալ իր Կորնթացիներուն գրած առաջին նամակին մէջ կ’ըսէ, թէ անյոյս չէ բոլոր անոնց պարագան որոնք տակաւին կը թաւալին այս տիղմին մէջ. «Չէ՞ք գիտեր, թէ Աստուծոյ արքայութիւնը չեն ժառանգեր անիրաւներ, մի’ խաբէք դուք ձեզ, ո’չ պոռնիկներ, ո’չ կռապաշտներ, ո’չ շնացողներ, ո’չ իգացեալներ, ո’չ արուագէտներ, ո’չ գողեր, ո’չ ագահներ, ո’չ գինեմոլներ, ո’չ բամբասողներ եւ ո’չ ալ յափշտակողներ կը ժառանգեն Աստուծոյ արքայութիւնը: Արդ, այդ տեսակ (մարդիկ) էիք դո՛ւք ալ ժամանակին, բայց լուացուեցաք, մաքրուեցաք եւ արդարացաք մեր Տէր Յիսուս Քրիստոսի անունով, եւ մեր Աստուծոյն Հոգիով» (Ա.Կորթ. 6:9-11):

            Հակառակ ազատամիտներու կողմէ կատարուած ընկերային հասարակական ճնշումներուն, որպէսզի միասեռականութիւնը նկատուի որպէս ընդունելի կենցաղային ձեւ, շատ պարզ է որ Աստուածաշունչի ճշմարիտ խօսքի եւ լոյսի ուսուցումը կը մնայ անդրդուելի, թէ միասեռականութիւնը անբնական է եւ հետեւաբար պէ՛տք է մերժուի բոլոր քրիստոնեաներուն կողմէ:

            Միւս կողմէ սակայն, չենք մոռնար որ Քրիստոս մեռաւ մեր բոլորին մեղքերուն համար, ուստի միասեռականներն ալ Իր սիրոյն արժանի են, հետեւաբար մենք պարտաւոր ենք հրաւիրել զիրեք զգաստութեան, որպէսզի մաքրուին եւ արժանի ըլլան յաւիտենականութեան: Վերջապէս Ֆրանսիս Պապի յայտարարութիւնը ցնցեց բոլոր քրիտոնէական մտածողութիւնը երբ յայտարարեց «Ո՞վ եմ որ դատապարտեմ զիրենք»:

            Մարդկային այս տիղմին մէջ, դժբախտաբար ինկած են նաեւ եկեղեցականներ, որպէս արուամոլներ, իգացեալներ եւ մանաւանդ մանկապիղծներ…: Ու տակաւին կը շարունակուի այս տխուր կենցաղային ձեւը քրիստոնէական բոլոր Եկեղեցիներու մէջ: Վերջին տասնամեակին՝ Միացեալ Նահանգներու մամուլին մէջ եւ այլուր՝ կարդացինք Կաթողիկէ եւ այլ յարանուանութիւններու պատկանող կղերին կողմէ կատարուած մանկապղծութիւններու մասին, իրենց զանազան գունաւորումներով:

            Հայց. Եկեղեցւոյ հոգեւորականներն ալ չեն կրցած դուրս մնալ այս տիղմէն, եւ տակաւին կը շարունակեն տուայտիլ այս անբնական կենցաղին մէջ: Գէորգ Ե. Ամենայն Հայոց Կաթողիկոս իր«պաշտօնական թղթով 1919 թուին հրամայեց վանական անառակներին, որ երեք օրուայ ընթացքումաղախիններին եւ մանկահասակ տղայ ծառաներին հեռացնեն վանքից….» (Բենիկ Վրդ.,Պատասխան իմ զրպարտիչներին, 1920 Ս. Էջմիածին):

            Կուսակրօնութեան բռնադատուած եկեղեցականներ հարկադրուած են ապրիլ գաղտնի կեանք մը, ստեղծելով մեծածաւալ գայթակղութիւններ, որոնք տակաւին կը շարունակուին՝ երբեմն բացորոշ կերպով յաչս ժողովրդեան: Մարդկայնօրէն անհնարին է պայքարիլ մարմնական-բնախօսական կարիքներուն դէմ: Եկեղեցւոյ արգելիչ կանոնները չեն կրնար յաղթել բնութեանօրէնքին, եւ հետեւաբար կ’առաջնորդեն անհատը զարտուղի եւ անբնական միջոցներու՝ արուամոլութեան, մանկապղծութեան եւ գիջութեան մէջ փնտռելու իր սեռային կարիքներուն գոհացումը, եթէ ճարպիկ եւ ընդունակ չեն գաղտնի կենակցութիւն վարելու կանանց հետ:

            Անկասկած որ հայ կղերին հաճելի պիտի չըլլան մեր ախտաճանաչումները, եւ սակայն եթէ չբացայայտենք այս ո՛չ քրիտոնէավայել մոլութիւնները՝ կը նշանակէ որ կորսնցուցած ենք մեր բծախնդրութիւնը Հայց. Եկեղեցւոյ նկատմամբ եւ չենք փափաքիր նոր զարթօնք մը սկսիլ Եկեղեցւոյ կեանքին մէջ, որ մեր գոյութեան եւ ազգապահպանման զօրաւորագոյն միջնաբերդն է: Այլ խօսքով՝ մեղսակից ենք բոլորին մեր անտարբերութեամբ, անհոգութեամբ, եւ դատապարտելի՝ Աստուծոյ առջեւ: Մեր Եկեղեցւոյ հոգեւոր ուսումնարաններու, դպրեվանքներու պատասխանատու ղեկավարներուն հիմնական պարտաւորութիւններէն մէկը պէտք է ըլլայ անկասկած՝ աչալուրջ կերպով հետեւիլ իրենց վարած հաստատութեանց ուսանողներու կեանքին ու հակումներուն, կանուխէ՛ն իսկ գտնելով՝ ուսանողական կազմերէն ընդմիշտ հեռացնելու համար միասեռական հակում ունեցողները:

            Օրինակներ շա՛տ են մեր Եկեղեցւոյ վերջին հարիւրամեակի պատմութեան մէջ: Որպէս ականջալուր եւ ականատես այս անբարոյականութեան, կարելի է խօսիլ անուններով ու անոնց արարքներուն խայտաբղէտ նկարագրութիւններով, եւ ոմանց ալ հանգիստը խանգարել իրենց յաւիտենական նինջին մէջ: Սակայն եւ այնպէս մեր նպատակը այդ չէ՛ բնաւ, այլ զգաստութեան կոչ ուղղել նամանաւանդ մեր բոլոր բարձրաստիճան հոգեւորականներուն որոնք պիտի մասնակցին յաջորդ Եպիսկոպոսական Ժողովին: Պարտին լրջօրէն եւ զգօնութեամբ մօտենալ այս մոլութիւններուն, եւ կուսակրօնութեան կենցաղի դժուարութիւններուն համար առաջարկեն աստուածահաճոյ, արդար լուծումներ:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ                                         Շար. ԺԱ.

 9 Մարտ, 2014

Դիլանյան Զար –      Օգնեք մեր եղբորը…

Տեր Եզնիկ քահանան մի համեստ հոգևորական է, ով անխոնջ նվիրյալն է հայ եկեղեցու. Արարատի մարզում նրա ծառայության ու համեստ ներդրման շնորիվ բազմաթիվ մարդիկ չեն կորցրել կապն Աստծո հետ: Նրան այսօր շատ է պետք մեր միասնական օգնությունն ու աղոթքը. նա կյանքի ծանր շրջադարձի փուլում է` սուր առողջական խնդիրներով:
Տեր Հոր բուժումը, ըստ ախտորոշման, ենթադրում եմ` երկարատև է. քիմիոթերապիայի կամ ճառագայթային բուժման մի քանի փուլ, այնպես որ, յուրաքանչյուրիս օգնությունը ուշացած չի լինի: Հանգանակության համար բացվել է հաշվեհամար. ՎՏԲ բանկում ստացող Ղազարյան Լիանուշ (Տեր Եզնիկի եղբոր կինն է)

H.  In these modern times, it is categorically imperative for the Church to develop and adopt a clear position on a host of appropriate gender issues, and more specifically, as it relates to the roles and places women occupy in the daily operations of the Church. Going forward, the Church cannot continue as a legitimate and viable spiritual entity of the Armenian people without reaching a comprehensive understanding of the integral role women must assume within the hierarchy of the Church.

The existence and the participation of deaconess-sisters in early Christendom is well chronicled and attests to their role in spreading the Gospel as well as performing any number of social and welfare services. With the advent of the New Testament, public opinion of women and their place in society as well as within the Church underwent a wholesale change.

Although women in ancient Rome enjoyed advantages over their counterparts in the golden age of Greece, their prevailing status in society was that of second-class citizens.

However, with the arrival of Jesus Christ and His egalitarian perspective on a range of gender issues, Christianity can claim to have sparked the catalyst which eventually led to a deeper appreciation of women and their roles in the Church and in society at large.

Jesus Christ castigated those who regarded women as inferior human beings. His Disciples were perplexed to see Him talking to a Samaritan woman: “Yet no one said, ‘What do you seek?’ or ‘Why are you talking with her?’” (John 4:27) Furthermore, Christ refused to yield to the Pharisees, when the sinner “stood behind Him weeping and she began to wash His feet with her tears, and wiped them with the hair of her head, and she kissed His feet and anointed them with the fragrant oil”. (Luke 7:38) Then Christ said to the woman “Your faith has saved you. Go in peace” (Luke 7:50).

It is very encouraging to note the speech given by the Apostle Paul to the Corinthians, where he claims, “Nevertheless, neither is man independent of woman, nor woman independent of man, in the eyes of the Lord”. (1 Cor.11:11) In other words, each is an integral and necessary part of a complete unit.

            In his Letter to the Romans, the Apostle Paul writes, “I commend to you Phoebe our sister, who is a servant of the church in Cenchrea, that you may receive her in the Lord in a manner worthy of the saints and assist her in whatever business she has need of you; for indeed she has been a helper of many and of myself also”. (Rom.16:1-2)  From the words of the Apostle one can deduce that Sister Phoebe had an important role in the early Christian church.

            Likewise, in his Letter to the Philippians, Paul refers to two additional women, Euodia and Syntyche: “I beg Euodia, and I beg Syntyche, to agree together in the Lord’s fellowship. Yes, and you too, my loyal comrade, I ask you to help these women, who shared my struggles in the cause of the Gospel, with Clement and my other fellow-workers, whose names are in the roll of the living.” (Phil.4:2-3).

            We have yet another instance where the Apostle Paul addresses the role of women in the Christian faith. He says, “Greet Mary, who labored much for us. Greet Andronicus and Junia, my countrymen and my fellow prisoners, who are of note among the apostles, who also were in Christ before me” (Rom.16:6-7).  All these quotes and instances indicate how important women were at the outset of Christianity.

            In spite of all the high praise given to women by the Apostle Paul, the role of women became limited in the Church, especially when it came to the issue of their ordination to higher ranks. This limitation was due particularly to the early Old Testament teachings about women, where they were depicted as being inferior to men. This attitude continued through the Apostolic era.

            The attitudes towards women expressed in the Old and New Testaments are now considered archaic and largely obsolete by many scholars, and are cause for theological and liturgical debate within sectarian circles. Those who take the words of the Bible literally consider everything that is said as indisputable. Furthermore they claim that if Christ and the Apostles wanted women to become ordained priests, they would not have hesitated to make such a declaration. And, since such a declaration is nowhere to be found in the New Testament, the Church has adopted the principle that whatever was established by Divine ordination cannot be altered, therefore women cannot be admitted to the rank of ordained priesthood.  Needless to say, current views on this issue are a far cry from the antiquated mindset expressed in theological doctrines.

            The Armenian Apostolic Church, in its early years, assigned meaningful and influential roles to women and its history is replete with recognition of their sainthood. Starting from the 9^th century AD, we find extensive references to sister-nuns and deaconesses in our church history, which attest to their missions of helping orphans and the elderly, comforting the neglected, abused, and unfortunate, and counseling women regarding their social inequities.

          Also, we know from our church history that some of our Church Fathers, such as Nerses Lambronatsi and Boghos Taronatsi did not approve of women becoming deaconesses and wanted to shut down their convents, while. on the other hand, Mekhitar Gosh (1130-1213) defended the practice of ordaining women as deaconesses and dedicated a large section in his book, “Tadasdanakirk” (Codex), describing the usefulness of women in the mission of the Church.

            Armenian history books are full of accounts about numerous convents entrusted to nuns and deaconesses where they have accomplished great missions. In the 17^th century AD, Catholicos Movses Tatevatsi, while reforming the Church, encouraged and supported women’s work and roles in the Church. Likewise, convents for women, or nunneries, continued to exist for a long time in the region of Artsakh. Eventually,  convents were founded in other cities also, such as Astrakhan (Russia), Jazlowiec (Poland), Tbilisi (Georgia), Istanbul and Bursa (Turkey), and the “Birds Nest” orphanage in Jbeil, Lebanon, where  three sisters continue their mission to this date.  There is also a small convent in Armenia, known as “the Hripsimyants Order,” under the auspices of the Armenian Catholicosate of St. Etchmiadzin.

            It is an undisputed fact that there have been many deaconesses in the Armenian Church, who are held in high respect for their sacred work, both in secular and religious communities. Unfortunately, the Armenian Church, unlike the Catholic and Orthodox churches, having increasingly limited their roles and missions begs the following question: even if it claims to adhere to Biblical tenets, why are gender issues in general not on the table for discussion to day?  And more specifically, why are women, who comprise a majority of the Armenian population and are directly responsible for the existence of the entire population, excluded from spiritual service? Does the hierarchy of the Church believe that women are less spiritual and devoted? Are they less in the eye of God?  Or, just less able to give spiritual comfort to the needy masses? What is the fundamental rationale for preventing women from serving God and humanity? 

            Look around you and see what kind of role women have in other ecclesiastical and religious institutions such as the Anglican Church and the Evangelists. They have considered the women’s role very important and crucial in their institutions.  The Armenian Apostolic Church should also consider how to attract dedicated women especially in their social-welfare mission.

            And finally, as Pope Francis said in an interview recently, “The church cannot exist without woman and her role in it. We must therefore investigate further the role of women in the church. We have to work harder and develop a profound theology for women. Only by making this step will it be possible to better reflect on their function within the church. The feminine genius is needed wherever we make important decisions”.

            This is one of the most significant challenges that faces the next Bishops’ Synod. If the Armenian Church wants to continue to function as a viable institution and command moral authority over its people, it must include this issue in its agenda and consider the myriad of ways in which women can contribute to wholeness and welfare of the Church.

VOSGAN MEKHITARIAN                                               to be continued

February 3, 2014

Ը. Եկեղեցւոյ ծառայութեան դաշտին մէջ ընդգրկել կանանց մասնակցութիւնը եւ անոնց տալ գործունէութեան ընդարձակ դաշտեր: Եկեղեցին չի կրնար ըլլալ առողջ եւ ամբողջական առանց կանանց մասնակցութեան:

Կանանց եւ մասնաւորաբար սարկաւագուհի կանանց-քոյրերու մասնակցութիւնը քրիստոնէական առաջին դարերէն սկսեալ իր տեղն ու դերը ունեցած է ճշմարիտ խօսքի տարածման եւ հասարակական խնամակալական աշխատանքներու մէջ:

Նոր Կտակարանով փոխուեցաւ ժողովրդական վերաբերմունքը որ կար կանանց նկատմամբ: Յունական աշխարհի մէջ կինը կը նկատուէր ստորադաս այր մարդուն: Արիստոտել կիները կը նկատէր ստրուկի եւ ազատ մարդու միջեւ գոյութիւն մը: Կանայք Հռոմէական շրջանին թէեւ աւելի ազատութիւն կը վայելէին քան Յունական շրջանին, սակայն եւ այնպէս կը նկատուէին երկրորդ դասակարգի անձնաւորութիւններ, միշտ նախապատուութին տրուելով այր մարդուն:

Յիսուսի ծնունը Ս, Կոյս Մարիամէն մարդկային պատմութեան մէջ անկիւնադարձ մը եղաւ կանանց նկատմամբ նոր հասկացողութեան: Քրիստոս ինք դատապարտեց բոլոր անոնք որոնք կը մերժէին կինը որպէս արհամարուած արարած: Աշակերտներ երբ տեսան որ Յիսուս Սամարիացի կնոջ հետ կը խօսէր, կը զարմանային. «Եւ մէկն ալ չըսաւ անոնցմէ թէ ի՞նչ կ’ուզես, կամ ինչո՞ւ կը խօսիս դուն անոր հետ» (Յովհ. 4:27): Նոյնպէս Քրիստոս մերժեց տեղի տալ Փարիսեցիներու պնդումներուն, երբ մեղաւոր կինը «իր արցունքներով կը թրջէր Քրիստոսի ոտքերը եւ իր գլխուն մազերով կը սրբէր, կը համբուրէr անոր ոտքերը եւ օծանելիքով կ’օծէր ատոնք» (Ղուկ.7:38) Ու այս բոլորէն ետք Քրիստոս դառնալով մեղաւոր կնոջ յայտարարեց . «Քու հաւատքդ փրկեց քեզ, գնա խաղաղութեամբ» (Ղուկ.7:50):

Նոյնքան գօտեպնդիչ են Պօղոս Առաքեալի խօսքերը ուղղուած Կորնթացիներուն, ուր կ’ըսէ. «Բայց Տիրոջ կարգադրութեամբ, ո’չ կինն է առանց այր մարդուն, եւ ո’չ ալ այր մարդը՝ առանց կնոջ» (Ա. Կորնթ. 11:11), այլ խօսքով զիրար կը լրացնեն եւ կ՛ամբողջացնեն:

Դարձեալ՝ Պօղոս Առաքեալ իր Հռոմայեցիներուն ուղղուած նամակին մէջ իր ողջոյններու կարգին կը յայտարարէ. « Ձեզի կը յանձնարարեմ մեր քոյրը (Յունարէնի մէջ սարկաւագուհի բառը կը գործածուի) Փիբէն, որ մեր Կենքրայի հասարակութեան պաշտօնեաներէն է, որ Տիրոջ անունով, սուրբերու արժանի հիւրընկալութեամբ ընդունիք զինք, թեւ ու թիկունք ըլլաք անոր ամէն բանի մէջ, որ ձեզի կը դիմէ, որովհետեւ ինքն ալ հոգատար եղաւ շատերու, նոյնիսկ ինծի» (Հռոմ. 16:1-2): Պօղոս Առաքեալի այս խօսքերէն կարելի է ենթադրել որ քոյր Փիբէն քարոզիչի եւ առաջնորդողի դեր ստանձնած է քրիստոնէական եկեղեցւոյ առաջին շրջաններուն:

Փիլիպպեցիներուն գրուած իր նամակին մէջ, Պօղոս Առաքեալ դարձեալ կ՛արտայայտուի երկու կանանց՝ Եւոդիայի եւ Սիւնտիքի մասին եւ հետեւեալ յորդորները կու տայ «Ով իմ մտերիմս – կարգ մը բնագիրներու մէջ անձնանուն թարգմանուած է – եւ լծակիցս, աջակից եղիր դուն անոնց, որոնք իմ, Կղեմէսի եւ միւս գործակիցներուս հետ միասին պայքարեցան Աւետարանի համար, եւ կեանքի գրքին մէջ գրուած են անոնց անունները» (Փիլպ.4:3):

Ուրիշ վկայութիւն մը եւս ունինք Պօղոս Առաքեալէն, իր Հռոմայեցիներուն գրուած նամակին մէջ, ուր այսպէս կ’արտայայտուի. « Ողջոյնս տուէք Մարիային, որ աշխատանքի մեծ վաստակ ունի ձեր մէջ: Ողջոյնս տուէք Անդրոնիկոս եւ Յունիա ազգականներուս եւ գերութեան ընկերներուս, որոնք երեւելի են առաքեալներուն մէջ եւ որոնք ինձմէ առաջ ընդունած էին արդէն Քրիստոսի հաւատքը» (Հռոմ.16:6-7): Այս բոլորը պարզապէս ցոյց կու տան կանանց մեծ վաստակը Քրիստոնէական հաւատքի տարածման մէջ:

Հակառակ Պօղոս Առաքեալի տուած պատուէրներուն եւ յորդորներուն, կանանց մասնակցութիւնը սահամանափակ մնացած է Եկեղեցւոյ ծառայութեան դաշտին մէջ, նամանաւանդ երբ հարցը կը վերաբերի եկեղեցւոյ բարձր աստիճաններու ձեռնադրութեան, որովհետեւ Հին Կտակարանէն սկսեալ Սուրբ Գրոց  ուսուցումները կը շեշտեն այր մարդուն գերիշխանութիւնը եւ կնոջ ստորադասութիւնը եւ նոյն ձեւով ալ կը շարունակուի Առաքեալներու ուսուցումներուն մէջ:

Հին եւ Նոր Կտակարաններուն մէջ արտայայտուած այս մտքերը կանանց նկատմամբ՝ ոմանք հնադարեան կը նկատեն եւ պատճառ դարձած են զանազան մեկնաբանութիւններու եւ մասնաւորաբար աստուծաբանական եւ եկեղեցական բուռն վիճաբանութիւններու: Բոլոր անոնք որոնք կը կառչին Ս. Գրոց տառացի մեկնաբանութեան, անառարկելի կը նկատեն այդտեղ արտայայտուած գաղափարները, եւ հետեւաբար անփոփոխելի, ինչ որ առիթ տուած է նման մտածողներուն յայտարարելու, որ եթէ Քրիստոս կամ Առաքեալներ ուզէին որ կանայք եւս ըլլային եկեղեցւոյ ձեռնադրեալ քահանաներ, պիտի յայտարարէին բացորոշ կերպով իրենց միտքը: Նկատի ունենալով որ նման յայտարարութիւններ չենք գտներ Նոր Կտակարանի մէջ, բնականաբար Եկեղեցին որդեգրած է այն սկզբունքը, թէ ինչ որ հաստատուած է աստուածային տնօրինութեամբ՝ կարելի չէ խախտել, հետեւաբար  կանայք չեն կրնար ձեռնադրեալ քահանաներ ըլլալ:

Շատեր այսօր, մանաւանդ Աւետարանչականներ՝ այս հին հասկացողութիւնը կը նկատեն անտեղի, անհաճոյ եւ անարգական: Մեր նպատակէն շեղած կ’ըլլանք եթէ փորձենք աւելի խորանալ եւ մանրամասն վելուծել ընդհանուր Քրիստոնէական Եկեղեցւոյ աստուածաբանական մտածողութիւնը:

Հայց. Եկեղեցին քրիտոնէական նախնական տարիներուն եւ յաջորդաբար  միշտ տեղ տուած է կանանց՝ եկեղեցւոյ ծառայութեան դաշտին մէջ, եւ մեր 
Եկեղեցւոյ պատմութիւնը լեցուն է սրբուհիներու լուսապսակ փառապանծ վարքով:  Իններրորդ  դարէն սկսեալ, աւելի յստակ տեղեկագրութիւններ կը գտնենք  կոյսերու, քոյրերու եւ սարկաւագուհիներու մասին մեր Եկեղեցւոյ պատմագրութեան մէջ, ուր կը նկարագրուին անոնց կատարած Աստուածահաճոյ ծառայութիւննները. ուսուցումն բանին կենաց, խնամել որբեր եւ ծերեր, մխիթարել զրկուածներն ու կորուսեալները, եւ խրատել կանանց՝ իրենց ընկերային դժուարութեանց մէջ:

Մեր Եկեղեցւոյ պատմութենէն գիտենք որ կարգ մը եկեղեցւոյ հայրեր, ինչպէս Ներսէս Լաբրոնացին եւ Պօղոս Տարօնեցին դէմ էին սարկաւագուհիներու գոյութեան եւ կ՛ուզէին փակել անոնց կուսանոցները: Մինչդեռ՝ Մխիթար Գօշ (1130-1213) ջատագով եղած է եւ քաջալերած սարկաւագուհիներու գոյութիւնը եւ լայնօրէն նկարագրած իր Դատաստանագիրքին մէջ՝ անոնց օգտակարութիւնները Եկեղեցւոյ ծառայութեան դաշտին մէջ. «Են եւ ի կանանց սարկաւագունք ձեռնադրեալք, որք կոչին սարկաւագուհիք, վասն քարոզելոյ կանանց եւ ընթեռնուլ Աւետարան, զի մի’ մտցէ անդ այր, եւ մի’ նա արտաքս քան զվանսն ելանիցէ: Բայց յորժամ մկրտութիւն առնեն քահանայքն, գան յաւազանն, զի զկանայսն նոքա լուանան ջրով քաւութեանն՝ ներքոյ վարագուրին: Սքեմ է նոցա ամենայն հաւատաւորաց, բայց ի ճակատն խաչ լինի, եւ քուշկէն ի յաջմէ կողմանէ ի կախ ունենալով: Մի’ ինչ նոր եւ անկարգ վարկցիս զայս, քանզի ի սրբոյ առաքելոյն աւանդութենէ ուսանիմք, քանզի ասէ’ յանձն առնեմ ձեզ զՓիբէ քոյր մեր, որ է սպասաւոր եկեղեցւոյն» ( Դատաստանագիրք ) էջ136-137):

Յաջորդաբար պատմութեան ընթացքին կը յիշատակուին զանազան վանքերու-կուսանոցներու մէջ Սարկաւագուհիներու-քոյրերու գոյութիւնն ու առաքելութիւնը:  ԺԷ. դարուն, Մովսէս Տաթեւացի Կաթողիկոս, եկեղեցւոյ բարեկարգութեան կողքին,  քաջալերեց կանանց հոգեւոր ուսուցումը եւ անոնց առաքելութիւնը Հայց. Առաքելական Եկեղեցւոյ ծառայութեան դաշտէն ներս:

Կուսանոցներ հաստատուած են նաեւ Արցախի մէջ եւ իրենց գոյութիւնը պահպանած են երկար տարիներ: Աւելի ուշ ժամանակներու մէջ հաստատուած են նաեւ կուսանոցներ ա՛յլ քաղաքներու մէջ, Աստրախան (Ռուսաստան), Եազլովիեց (Լեհաստան), Թիֆլիս (Վրաստան), Պոլիս(Թուրքիա), Պուրսա (Թուրքիա) եւ Լիբանան ( Ճիպէյլի Թռչնոց Բոյն), ուր տակաւին կը գործեն երեք քոյրեր: Փոքրիկ կուսանոց մըն ալ կայ այսօր Ս. Հռիփսիմեանց անունով, որ կը գործէ Ս, Էջմիածնի հովանաւորութեան ներքոյ:

Կասկած չկայ մեր մտքին մէջ որ կային, եւ տակաւին կան սարկաւագուհիներ եւ քոյրեր Հայց. Եկեղեցւոյ ծոցին մէջ իրենց փայլուն աստուածահաճոյ առաքելութեամբ: Դժբախտաբար Եկեղեցին տակաւին սահմանափակած է անոնց գործունէութեան դաշտը եւ չէ շնորհած անոնց աւելի ընդարձակ գործունէութիւն, ինչպէս շնորհած են Օրթոտոքս եւ Կաթողիկէ եկեղեցիները: Հոս հարց կը ծագի մեր մտքին մէջ թէ ինչո՞ւ Հայց. Եկեղեցին նոր եւ ընդարձակ առաքելութեան դաշտ մը չի ստեղծեր կոչում ունեցող եւ նուիրեալ կանանց առջեւ, նոյնիսկ եթէ Եկեղեցին ուզէ կառչած մնալ Աւետարանական հնադարեան սկզբունքներուն:

Դիտեցէք ձեր շուրջը եւ տեսէք թէ ի՛նչ դերեր կը ստանձնեն կանայք  եկեղեցական եւ կրօնական այլ հաստատութիւններէ ներս: Օրինակի համար՝ Անկլիքան Եկեղեցին, Աւետարանական եւ այլ համայնքներ: Բոլորն ալ կարեւոր նկատած են կանանց դերը իրենց հաստատութիւններէն ներս: Հայց. Եկեղեցին ալ, իր բարեկարգութեան աշխատանքին մէջ, պէտք է յատուկ բաժին մը տրամադրէ կանանց, եւ անոնց մէջէն նուիրեալներու մասնակցութիւնը ապահովէ իր հոգեւոր եւ հասարակական առաքելութեան դաշտին մէջ:

Եւ վերջապէս շատ իմաստալից է Ֆրանսիս Պապի քաջարի յայտարարութիւնը. «Եկեղեցին չի’ կրնար ըլլալ առանց կանանց դերին: Կանանց հանճարը կարեւոր է երբ կարեւոր որոշումներ կ’առնենք»: Ա’յս է մեր այսօրուան մարտահրաւէրներէն մէկը, որու մասին լրջօրէն պէտք է մտածէ յաջորդ Եպիսկոպոսական Ընդհանուր Ժողովը, եթէ կը փափաքի մեր Եկեղեցին կենդանի եւ ամբողջական դարձնել:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ                                         Շար. Թ.

3, Փետրուար, 2014

G. The Armenian Church, as a spiritual “MASH” unit on the front lines of the war between good and evil, needs to heal its wounded soldiers; to revitalize the hearts and minds of the faithful, and succor them with hope and reassurance in the offing.

Within the last century, one of the most pertinent and vital questions regarding the mission and founding purpose of the Armenian Church was posed by Karekin I of the Great House of Cilicia. He asks, “Why is our Church impoverished in the spirit of benevolence and bereft of institutions performing compassionate work, and what do we have to do in order for our Church to establish hospitals, orphanages, and missions for the poor and homeless?”  As our great historian Pavsdos Puzant notes the want of dedicated and courageous clergy in our Church, he, thereby, validates the sacerdotal functions of Nerses The Great, who, by his work of feeding the hungry and cleansing the unchaste, led the way to reformation by example.

 Do we currently have such compassionate, noble, and courageous clergy that is ready to take the Church to the people and heal their spiritual and physical wounds?

Are we going to be able to prepare such a role-model clergy that is willing to uphold the canons and the Constitution of the Church and administer its precepts to the people?

 Unfortunately the Christian faith today, with all its denominations, has tarnished its image by unholy and self-serving practitioners, and the Armenian Church, in particular, is not immune to this reality. We no longer see benevolent institutions established by our Church, such as hospitals, orphanages, and missions for the poor and homeless, to aid and comfort a most needy laic population.

Most of our clergy has forgotten the poor and the needy, who are collectively the real treasure of our Church. As the Bible teaches, “Justice is the first fruit of mercy”. Unfortunately, however, the concept of justice is absent from the lexicon of our clergy.

There was a time when the Christian Church did not fight against social injustice, did not defend the weak, and was only concerned with dogmatic religious teaching. The end result of such behavior was that the public disassociated itself from the Church and followed strange sects that promised wealth and prosperity.

 The crisis in the Christian Church was a direct consequence of its failure to address the social issues of the public. The Christian Church started its mission by addressing the social needs of the poor and needy, yet, once the clergy had established a certain lofty position in society, they completely forgot the poor and began catering to the rich, the wealthy, and the corrupt segments of society that contributed to its coffers.

Therefore, by ignoring the poor, the Christian Church failed in its social mission, and the hard reality was that the Church could not survive or revive itself only with its theological and dogmatic teachings, and thus it could not stay true to its founding mission.

 The image of the Church is a direct result of the social services it renders to the public. The less it renders, the less interest the public will show in the Church. The Church will no longer be the spring of inspiration, will lose its credibility, and cease to be the magnetic force to its faithful.

 Today the Christian Church as a whole,–and the Armenian Church in particular,– is, by and large, contemptuous of the needy and only seeks to propagate an obsequious relationship with the wealthy. Lured by the opulent lifestyles of the rich, this unacceptable behavior continues to permeate our motherland also–where, 25 years after the devastating earthquake in Gyumri, Armenia, our brothers and sisters still brave winter’s harsh conditions in shanty towns comprised of hovels and metal shacks.

Shamelessly, in more affluent locations, gaudy and ostentatious churches are being erected by the contributions of rich “oligarchs”, who are then, in turn, decorated with honors by our high ranking clergy.

As we speak, we are still hopeful and waiting for the Church to declare, as our Lord Jesus Christ did, “Come unto me, all ye that labour and are heavy laden, and I will give you rest.” (Matt. 11:28).

If the Church wants to succeed in its mission, it must revitalize the social services that it is sworn to deliver, and reach out compassionately to everyone who needs help and hope.

 We need a clergy that is ready, willing, and able to deliver these social services to the public. With great devotion, love, and compassion, they must innately feel the frustrations of the public, share their pain, and act according to the precepts of the Bible.

Currently, such a role model exists. A uniquely devoted person, Pope Francis, displays the courage a servant of God must possess in his response to a recent question. He was asked: “What does the Church need today”? Without hesitation, he replied,  “What the church needs most today is the ability to heal the wounds and to warm the hearts of the faithful; it needs nearness, proximity. I see the church as a field hospital after the battle. It is useless to ask a seriously injured person if he has high cholesterol and about the level of his blood sugars! You have to heal his wounds. Then we can talk about everything else”.

 He continues, “The first reform must be the attitude. The ministers of the Gospel must be the people who can warm the hearts of the people, who walk through the dark night with them. The people of God want pastors, not clergy acting like bureaucrats or government officials. The bishops, particularly, must be able to support the movements of God among their people with patience, so that no one is left behind”. But they must also be able to accompany the flock that has a flair for finding new pats. Instead of being just a church that welcomes and receives by keeping the doors open, let us try also to be a church that finds new roads, that is able to step outside itself and go to those who do not attend Mass, to those who have quit or are indifferent”.

The words of Pope Francis must serve as a clarion call as well to the Armenian Church and its hierarchy. It must embrace this original doctrine as a categorical imperative; emerge from its gilded stupor, and reclaim its moral authority by fulfilling its mission of beneficence. Only then can the Armenian Church assert the right to vie for the hearts and minds of the current and future generations.

 We call upon the Armenian Apostolic Church to regain its righteous place in society by disavowing its descent into sinful extravagance and debauchery and fall from grace, by providing solace to the troubles of its faithful, warming their hearts, and giving them hope for the future.

VOSGAN MEKHITARIAN                                               to be continued

January 18, 2014

Է. Եկեղեցին որպէս «հիւանդանոց» հասնի իր ժողովուրդի կարիքներուն եւ վերքերուն, ջերմացնելով անոնց հոգիները ապագայի փայլուն տեսիլքով:

Վերջին դարու, Հայց. Եկեղեցւոյ մասին արտայայտուած մեծագոյն ճմարտութիւններէն մէկն է հետեւեալ հարցադրումը, «Ի՞նչու աղքատ է մեր եկեղեցին աստուածահաճոյ եւ բարեգործական հաստատութիւններով եւ ի՞նչ պէտք է անենք, որ նա իւր հիւանդանոցները, անկելանոցները, որբանոցները, աղքատախնամ հաստատութիւններն ունենայ» (Գարեգին Ա. Յովսէփեան,Մեծի Տանն Կիլիկիոյ):

Որովհետեւ մեզի կը պակսին նոր Մեծն Ներսէսներ, յանդուգն, պատրաստակամ եւ քաջարի եկեղեցականներ, որոնք պատրաստ են ամբողջական նուիրումով սկսելու բարոյական եւ կրօնական բարեկարգութեանց նոր շրջան մը: Եւ ինչպէս Փաւստոս Բիւզանդ կը վկայէ «ինքն իւրովի ձեռօքն լուանայր զամենեսեան, օծանէր, պատեր, եւ ինք իսկ ջամբէր նոցա զիւրաքանջիւր կերակուրս »(Փաւստ. Բիւզդ. 78):

Կան՞ այնպիսի գթասիրտ, ազնուական եւ քաջարի եկեղեցականներ որոնք պատրաստ են եկեղեցին վերածելու ժողովուրդին կարիքներուն եւ վերքերուն  հասնող հիւանդանոցներու, թ’է հոգեկան եւ թ’է ֆիզիքական իմաստով:

Պիտի կարենա՞նք պատրաստել իրենց կենցաղով օրինակ դարձող եկեղեցականներու ստուար բանակ մը, որոնք իրենց անխարդախ օրինապահութեամբ եւ աստուածահաճոյ տեսլականով պիտի տնտեսեն մեր եկեղեցիները ի շահ ժողովուրդի բարօրութեան:

Դժբախտաբար ընհանուր Քրիստոնէական Եկեղեցին տարբեր երեւոյթ մը, տարբեր հանգամանք մը կը ցուցադրէ ամէն տեղ, որուն մէկ մասն է նաեւ Հայց. Եկեղեցին: Փակուած են եկեղեցւոյ ստեղծած անկելանոցները, հիւանդանոցները, հիւրանոցները եւ ժողովուրդը թողուած է իր անողոք եւ անմխիթար փախտին:

Եկեղեցականութեան մեծամասնութիւնը մոռցած է աղքատները, անկեալները եւ կարօտեալները, որոնք որպէս ժողովուրդ կը կազմեն եկեղեցիին ճշմարիտ գանձը: Ինչպէս աւետարանը կուսուցանէ՝ ողորմութեան առաջին պտուղն է արդարութեան ոգին, որուն բացակայութիւնը յոյժ զգալի մեր եկեղեցականութեան մօտ:

Կար ժամանակ մը երբ՝ Քրիստոնէական եկեղեցիները պայքար չմղեցին ընկերային անարդարութեանց դէմ, չպաշտպանեցին անհատը ընկերային խոշտաքումներու դէմ եւ սահմանափակուեցան զուտ վարդապետական եւ կրօնական ուսուցումի մէջ: Այս անտարաբերութեան հետեւանքն այն եղաւ, որ զանգուածները հարստահարուած հեռացան եկեղեցւոյ պաշտամունքներէն եւ կարչեցան այլանդակ քարոզչութեանց, որոնք իրենց կը խոստանային աւելի նիւթական եկամուտ, նուազ աշխատանք, անընտանիք եւ անհայրենիք աշխարհի մը մէջ, ոչնչութիւններով սահմանափակ, մոլութիւններով պարուրուած «դրախտի» մը մէջ:

Այն տաքնապը որուն ենթարկուած են քրիստոնէական եկեղեցիները, ստեղծուած է եկեղեցւոյ թերացումով: Բոլորն ալ առաքելութեան սկսած են աղքատներուն, կարօտեալներուն եւ անկեալներուն  յատուկ ուշադրութիւն դարձնելով եւ սակայն իրենց ապահով կռուան մը ստեղծելէ ետք, լքած են աշքատներու դասակարգը անցնելով դրամատիրութեան հարստահարութեան եւ վաշխառութեան  կողմը:

Ահաւասիկ, եկեղեցին անտեսելով աղքատները, թերացաւ իր ընկերային կոչումին մէջ, որուն որպէս հետեւանք եղաւ այն, որ ծէսերն ու վարդապետութիւնները առանձինն անկարող եղան պահելու կրօնական հաստատութիւնները իրենց ուղիղ շառաւիղին մէջ:

Ընկերային գործի կարեւորութեան հետ կապ ունի նաեւ եկեղեցւոյ հմայքն ու ազդեցութեան աստինաչափը: Որքան քիչ է ընկերային օժանդակութեան գործը, այնքա’ն անհրապոյր է եկեղեցին համայնքի մը աչքին: Որքան տկար է բարոյական ներշնչումի աղբիւրը եկեղեցիէն ներս, այնքա’ն տկար է անոր քաշողականութիւնը, անոր երկնային հմայքը ժողովուրդին համար:

Քրիստոնէական եկեղեցին, մերն ալ մէջը ըլլալով, ո’չ միայն արհամարհեց զրկուած դասակարգը, այլեւ քաջալերեց հարուստին մոլութիւններն ու փառասիրութիւնները: Այս բոլոր ախտաճանաչումներու դրսեւորումը կը տեսնենք տակաւին այսօր, հայրենի երկրաշարժէն 25 տարիներ ետք «տոմիկ»ներու մէջ ապրող մեր դժբախտ եղբայրներուն եւ քոյրերուն ողորմելի կեանքին մէջ, մինչ անդին՝ այլ վայրերու մէջ կը կանգնին երկնասլաց նորկառոյց եկեղեցիներ յղփացած հարուստներու  մատակարարութեամբ, որոնց կուրծքերը կը զարդարուին Ս. Գրիգոր Լուսաւորչի շքանշաններով, ձեռամբ եկեղեցւոյ հայրապետներու:

Բայց եւ այնպէս, տակաւին լիայոյս կ’ըսպասենք այն ճշմարիտ կոչին, որ եկեղեցին պարտաւոր է բարձրաձայն յայտարարել « եկայք առիս ամենայն վաստակեալք եւ բեռնաւորք եւ ես հանգուցից զձեզ» (Մատթ.11:28):  Ծանր է յուսախափութիւնը եւ հիասթափումը մեր ժողովուրդին որ կեանքի պէտք ունի իր բովանդակ պայմաններով հասնելու իր իտէալ տենչանքներուն:

Եկեղեցւոյ գոյութեան եւ յաջողութեան պայմաններէն մէկն է մղում տալ ընկերային-հասարակական գործին, խորտակելով խտրութեան բռնազբօսիկ բոլոր պատուարները, անխտրական ոգիով կարենալ մօտենալու համար ժողովրդական բոլոր խաւերուն:

Ահաւասիկ այս ապրումներով տոգորուած եւ գօտեպնդուած՝ գիտակից պարտաճանաչ եկեղեցականութեան մը կարիքը ունինք, որ իր մէջ կը մարմնացնէ կրօնքին ներշնչած անսակարկ նուիրումի սէրը եւ ինքնամոռաց անձնուիրութեամբ կը նոյնանայ ժողովուրդին հետ, կը իւրացնէ անոնց ցաւերը, կը ներշնչուի անոր տառապանքներէն եւ իր կուրծքին վրայ կ’ըզգայ ժողովուրդին սրտի զարկերը եւ անոր համաձայն կը կատարէ իր սրբազան աստուածահաճոյ պաշտօնը:

Այս մտատիպար եկեղեցականներու մասին գրած պահուս, յաճախ իմ առջեւ կը ներկայանան նորընտիր Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ Ֆրանսիս Քահանայապետին խօսքերը, երբ իրեն հարց տրուեցաւ թէ եկեղեցին ինչի պէտք ունի այսօր, յայտարարեց անվարան. «բացայայտօրէն եւ յստակ կը տեսնեմ, թէ եկեղեցին կարիք ունի ընդունակութեան(ability) որպէսզի կարենայ բուժել վերքերն ու ջերմացնել հաւատացեալներու հոգիները: Պէտք է ցոյց տայ մօտիկութիւն, մտերմութիւն:  Պէտք է ըլլայ ռազմադաշտի մէջ գոյութիւն ունեցող հիւանդանոցը: Աննպատակ է ծանր վիրաւորուած զինուորին հարցնել թէ ին՞չ է իր արեան ճնշումը եւ կամ շաքարի աստիճանաչափը. Պէտք է իսկոյն բուժել իր վերքերը եւ յետոյ խօսիլ  մնացածներու մասին»:

Շարունակելով իր մտածումները, Քահանայապետը կը յայտարարէ «ամէն բանէ առաջ անհրաժեշտ է եկեղեցականի կեցուածքը (attitude): եկեղեցւոյ հովիւները պարտին ըլլալ այնպիսի անձեր որոնք կրնան ջերմացնել մարդոց հոգիները եւ զիրենք առաջնորդել կեանքի մթաքին ճանապարհներէն: Մեզի անհրաժեշտ են եկեղեցականներ որոնք կը գործեն ո’չ թէ դիւանագէտի կամ կառավարական պաշտօնեայի հոգեբանութեամբ, այլ կը կարողանան  քարոզել Աստուծոյ խօսքը համբերութեամբ, որպէսզի որեւէ անձ զրկուած չմնայ Աստուածային ճշմարիտ խօսքերէն եւ գտնէ իսկական կեանքի ճանապարհը…..»:

Այս բոլոր պէտք է յետեւցնել , որ ժամանակն է եւ հրամայական, որ Հայց. Եկեղեցին դուրս գայ կղզիացած իր կառոյցէն եւ երթայ բոլոր անոնց ետեւէն որոնք զանազան պատճառներով հեռացած են  եկեղեցւոյ փառախէն եւ փրկէ անոնց հոգիները:

Պիտի գայ՞ օրը, երբ Հայց. Առաքելական Եկեղեցին հասնի իր ժողովուրդի կարիքներուն եւ վերքերուն, ջերմացնելով անոնց հոգիները ապագայի փայլուն տեսիլքով:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ                                         Շար. Ը.

 18, Յունուար, 2014

F. We proceed in our endeavors to reform the Armenian Church with the understanding of its original mission to be the apotheosis of Jesus Christ and dissemination of His Word, and to uphold his teachings according to the Gospel, i.e., to shun all secular wealth and to comfort and heal the spiritual wounds of the faithful.

With this principle in mind, we call upon the high-ranking clergy of the Armenian Church, who are entrusted with the charge of guiding and leading their flock, “…to destroy the pride in your souls and approach your faithful with a humble heart”.

 We beseech you to sell your diamond rings and gilded crosses, your prized cars and extravagant accessories, and donate the proceeds of your ill-gotten gains to the poor and needy–that is, if you truly believe the teachings of the Bible. Heed your vows of poverty and let them lead you to the treasures of service, devotion, and compassion in your hearts.

We believe this vow of poverty is essential in the lives of the clergy–it enables them to remain truly spiritual and shields them from temptation.

 It appears, modern civilization has transformed human beings into automatons, who are solely concerned with the trappings of convenience, entertainment, and safe harbor in opulence and display.

Similarly, the accumulation of wealth has also permeated our educational institutions, where preference is given not to the pursuit of spiritual enlightenment, but rather to the accumulation of personal riches and self-aggrandizement. Hence, the amassing of wealth has become the ultimate goal of people, young and old, supplanting all moral and religious objectives.

 The clergy, who is also part of our society, has succumbed to its worldly temptations and, in the process of achieving these temporal goals, has become willing to renounce its vows and to eschew all moral values.

As a result of such unorthodox behavior, members of the clergy have become businessmen in every conceivable field–from dealing in diamond to real estate, from trading in the stock market to investment expertise, and bankrolling even in the most risqué ventures.

Today our prevailing concerns are not of dogmatic or even of theological nature for that matter, but rather organizational and administrative.

The clergy of the Armenian Church today is reminiscent of the clergy of the Catholic Church in the 17^th century, which led to the reformation of the Church by Martin Luther. The very same conditions of materialism, corruption, and ignorance that pervaded the Catholic Church then and laid the groundwork for its eventual reformation, have infiltrated the current climate of the Armenian Church, where members of the clergy are ordained through nepotism and bribery. Their lives are so infested with the morass of corruption and influence peddling that their morals and commitment to righteous behavior have fallen by the wayside. It is high time for them to renew their vows and reestablish their nexus to God and His faithful.

Perhaps we need someone like St. Ignatius of Loyola (1491-1556), the founder of the Jesuit Brotherhood, to revitalize and revolutionize the Armenian Church and restore its once heralded glory as the bastion of Christianity. Better yet, we need individuals who can collectively eradicate corruption within the Church and reclaim the mantle of spirituality and Holiness.

The Armenian clergy of today regard their profession in strictly secular terms with an eye for personal gain. This mutation of the original calling to serve God and His faithful is a direct result of the commercial climate created by the self-serving actions of the most powerful in the hierarchy of the Armenian Church.

Potential candidates to the priesthood need to undergo a wholesale psychological transformation in order to garner the trust and faith of the public as their spiritual servants.

Lastly, in light of the strife and misery that has gripped many corners of the world, reducing human life to abject suffering, it is paramount that individuals entrusted with the mission to comfort and heal remain true to their charge and provide solace, understanding, and love to the faithful. Only then, can the Armenian Apostolic Church become, once again, the fulcrum around which people’s daily lives revolve and find meaningful purpose.

VOSGAN MEKHITARIAN                                                               to be continued

January 3, 2014

Զ. Հեռու աշխարհիկ հարստութիւններէ, կեդրոնանալ եւ նոյնանալ ժողովուրդի ցաւերուն եւ կարիքներուն հետ:

Այսու մեր համեստ յօդուածով կոչ կ՛ուղղենք մասնաւորաբար մեր բարձրաստիճան եկեղեցականններուն, որոնք կոչուած են առաջնորդութեան եւ ղեկավարութեան. քանդեցէ՛ք ձեր գոռոզացեալ հոգիներուն ամբարտաւանութեան պատը եւ խոնարհ հոգիով մօտեցէք ժողովուրդի խաւերուն :

 Ծախեցէ՛ք ձեր ադամանդակուռ մատանիներն ու խաչերը, «Պէնթլի»ներն ու «Մերսէտէս»ները եւ տուէ՛ք աղքատներուն ու կարօտեալներուն, եթէ իսկապէս կը հաւատաք Աւետարանի սրբազան նուիրական պատգամին. «Երանի՜ աղքատներուն, որովհետեւ անոնք պիտի ժառանգեն երկինքի արքայութիւնը»: Արդ, թող ձեր աղքատութեան ուխտը առաջնորդէ ձեզ՝ ձեր նիւթական յանձնառութեանց մէջ. հոն ուր ձեր գանձն է, հոն է նաեւ ձեր սիրտը:

Ահաւասիկ այս սկզբունքներով առաջնորդուող եկեղեցականն է մտատիպար անձը, որ պիտի առաջնորդէ իր ժողովուրդը հոգեկան խոյանքներու եւ պատասխանատուութեան բարձր իմացումներու:

Անտարակոյս, հոգեւոր կամ կրօնաւորական կեանքի ապրումին մաս կը կազմէ Աղքատութեան Ուխտը։ Աղքատութեան հաւատարիմ պահպանումով կը ծաղկի հոգեւոր կեանքը եւ կը փրկէ ենթական վերահաս կործանումէ:

Արդի քաղաքակրթութիւնը այնպէս մը մեքենացուցած է մարդը, որ ան իրեն համար զբաղումի առարկայ դարձուցած է միայն ստամոքսի, դիւրակեցութեան եւ կեանքի վայելքին ապահովութիւնը:

Ո՛չ միայն ճարտարարուեստի եւ տնտեսագիտութեան ազպարէզներուն մէջ, այլ նաեւ մեր կրթական եւ կրօնական հաստատութիւններու բոլոր աշխատանքները ուղղուած են ընդհանրապէս միայն նիւթական պայմաններու ստեղծումին, պահպանութեան եւ տիրապետութեան:

Հարուստ ըլլալու մտասեւեռումը գրաւած է մարդուն կազմախօսական կառուցուածքին ամբողջ գործունէութիւնը եւ փոշիացուցած անոր ազնիւ հոգեւոր հակումները, բարոյական բարձր անշեղ սկզբունքները:

Եկեղեցականներն ալ որպէս մէկ մասնիկը այս ընկերութեան, նոյն ինքն այդ ընկերութեան ծնունդ, միջոցներու մէջ խտրութիւն չեն դներ այսօր հասնելու իրենց նիւթական յաջողութեան, արհամարհելով եւ խախտելով ամէն տեսակի բարոյական սկզբունքներ:

Դժբախտաբար բարոյական այս փլուզումին աղիտաւոր հետեւանքներուն բերումով է որ մեր եկեղեցականները կը զբաղին «բիզնէս»ներով, (օֆշորային դրամական հաշիւներ, ադամանդագործութիւն, հողատարածքներու եւ ագարակներու մշակում, ջրատարներու սեփականութիւն,  առեւտրական զանազան գործառնութիւններու մասնակցութիւն, յայտնի փողոցներու եւ շրջաններու մէջ թանկարժէթ բնակարաններ, եւ վերջապէս սակարանի աժեթուղթերու «վարպետ» հմտութիւն ):

Մեր մտահոգութիւնները այսօր այդքան ալ դաւանաբանական կամ աստուածաբանական չեն, որքան կազմակերպչական: Պէ՞տք է լռել այս բոլորին դիմաց, երբ ժողովուրդի կրօնաբարոյական եւ հասարակական ծով կարիքները կը մնան անպատասխան հայ հոգեւորկանութեան կողմէ:

Ո՞վ կրնայ յայտարարել այսօր՝ որ Հայց. Եկեղեցին պէտք չունի բարեկարգուած եկեղեցականութեան մը, որ գիտակից է իր կոչումին: Արդարամիտ եւ նուիրեալ եկեղեցականութիւն պատրաստելու կարիքը միշտ ալ շեշտուած է մեր ժողովուրդին կողմէ: Աւա՜ղ, սակայն, ձուկը գլուխէն հոտած է եւ հասած պոչին, ինչպէս հայկական առածը կ’ըսէ, եւ մենք ձեռնածալ կը դիտենք այս բոլորը սառն անտարբերութեամբ:

Այսօրուան մեր եկեղեցականութիւնը մեզի կը յիշեցնէ ԺԶ. դարու Եւրոպայի մէջ Կաթողիկէ Եկեղեցւոյ վիճակը, որ պատճառ դարձաւ Լուտերական շարժումին: Ապականութիւնը, նիւթապաշտութիւնը եւ տգիտութիւնը ահռելի չափանիշերու հասած են մեր նուիրապետական հաստատութիւններէն ներս: Այսօր մարդիկ եկեղեցական կ՛ըլլան գործածելով ամէն տեսակի լծակներ (կաշառք, զօրաւոր պաշտպանութիւն հարուստի կամ կազմակերպութեան կողմէ, յանդգնութիւն եւ քծնանք):

Բարքերը այնքան ապականած եւ թուլցած են որ ահազանգային վիճակ մը ստեղծուած է Եկեղեցւոյ կեանքէն ներս: Անհրաժեշտ է որ անմիջապէս հնար մը  գտնենք այս ամօթալի վիճակէն դուրս գալու համար, որպէսզի հայ եկեղեցականութիւնը անսակարկ վճռակամութեամբ նորոգէ իր ուխտը՝ հանդէպ իր Եկեղեցւոյ եւ իր ժողովուրդին:

Թերեւս ժամանակն է որ Հայց. Եկեղեցւոյ ծոցէն ծնի նոր Նիկողոս Լոյոլայի (հիմնադիր Ժէզուիթեան Միաբանութեան, 1491-1556) նման բարեպաշտ եւ զինուորական ոգիով նուիրեալ եկեղեցական մը, որ յեղաշրջէ Եկեղեցւոյ ներսիդին գոյութիւն ունեցող ապականութիւնը, եւ Եկեղեցւոյ սպասաւորութիւնը հասցնէ բաղձալի նոր բարձունքներու:

Քահանայական պաշտօնի ըմբռնումը մեր նախնեաց մօտ հասած էր այնպիսի անթերի գաղափարականի մը, որ բացառիկ պատիւ կը բերէ մեր հայ վարդապետներու հաւատքին եւ գիտակցութեան: Ո’չ թէ այնպէս ինչպէս կը տեսնենք այսօր, երբ մասնաւոր շահերէ եւ նկատումներէ տարուած՝ հոգեւոր պաշտօնի կը բարձրացնեն այնպիսի անձինք, որոնք ո՛չ մէկ պատրաստութիւն ունին այդ սուրբ պաշտօնին համար:

Ինչպէս միշտ կը շեշտենք, եկեղեցականութիւնը ընդհանրապէս նկատուած է ասպարէզ «բիզնէս» հասկացողութեամբ. ասպարէզ մը որ շահու եւ փառքի լաւագոյն միջոցներէն մէկն է: Ահաւասիկ այս հասկացողութիւնն է որ կ՛ապականէ եւ կ՛աղաւաղէ հոգեւոր կոչումի հասկացողութիւնը՛ որ միայն կ’արտայայտէ՝ անշահախնդրութիւն, նուիրում եւ ծառայութեան ոգի:

Եկեղեցւոյ պաշտօնէութեան նկատմամբ ժողովրդային ըմբռնումը փոխելու համար նախ անհրաժեշտ է փոխել թեկնածուներուն հոգեբանութիւնը Եկեղեցւոյ նուիրումի եւ սպասաւորութեան մասին, ու ապա  ինքնաբերաբար պիտի փոխուի նաեւ ժողովրդային ըմբռնումը Եկեղեցւոյ պաշտօնէութեան մասին:

Կասկած չկայ մեր մտքին մէջ, որ անցեալի հալածանքները, տեղահանութիւնները, գաղթականական կեանքը, վերջին յիսունամեակի քաղաքացիական պատերազմները Միջին Արեւելեան երկիրներու մէջ, նոր գաղթականութիւնը դէպի Արեւմտեան աշխարհներ, բերին իրենց կազմալուծիչ ազդեցութիւնները հայ ժողովուրդի կեանքին վրայ:

Ազգային կեանքի մէջ յառաջ եկած այս փոփոխութիւններու առջեւ պէտք է կանգ առնել եւ լրջօրէն մտածել հայ ժողովուրդի ընկերային եւ հասարակական կեանքի մասին, որ հետզհետէ տարբեր գաղթավայրերու մէջ կամաւ թէ ակամայ պիտի ենթարկուի այնպիսի խորթ ազդեցութիւններու, որ հայը պիտի հեռացնէ իր հայրերու հաւատքէն:

Ահաւասիկ այս պայմաններուն մէջ միայն Հայ Եկեղեցին է, որ իր նուիրեալ եկեղեցականութեամբ պիտի կարենայ հայը հայ պահել, հասնելով անոր ցաւերուն եւ կարիքներուն:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ                                         Շար. Է.

 3, Յունուար, 2014

Դեկտեմբեր 19, 2013 թուականի Փարիզի Նոր Յառաջ թերթին մէջ լոյս տեսած յանդուգն եւ շատ վառ գոյներով նկարագրուած խմբագրականը, որ կը կրէ (Մեծարանքի Երեկոյթ՝ կամ Ինչպէս Մսխել Տասնեակ Հազարաւոր Եւրոներ»

խորագիրը, արժանի է բացառիկ գնահատման իր զուսպ ճշմարտախօսութեան համար, սակայն՝ անգամ մը եւս կուգայ խռովելու եւ փոթորկելու մեր արդէն ալեկոծուած հոգիները:

            Հինգշաբթի, Դեկտեմբեր 12-ին Փարիզի «Ինթըրքոնդինենթալ» պանդոկին մէջ աշխարհահռչակ օփերայի երգչուհի Մոնսերաթ Գապալէ-ի ի պատիւ տրուած երեկոն, (կազմակերպութեամբ Ֆրանսայի մօտ Հայաստանի Դեսպանատան եւ զոյգ հովանաւորութեամբ Արցախի հանրապետութեան նախագահին եւ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսին) շարժառիթը եղած է Ժիրայր  Չոլագեանի խմբագրականին:

            Խմբագիրը արդարացիօրէն հարցականի տակ կը դնէ, մօտիկ անցեալին պաշտօնապէս մեծարուած եւ շքանշաններ ստացած երգչուհիին տրուած՝ կրկնակիօրէն անիմաստ, մեծածախս եւ շռնդալից այս հանդիսութիւնը, երբ Ֆրանսահայ Թեմը սնանկութեան եզրին, չկարենալով հասնիլ իր ժողովուրդի եւ անոր հոգեւոր սնունդի մատակարար եկեղեցականութեան կարիքներուն, պարտաւոր կը զգայ նման հանդիսութեան համար մսխել հազարաւոր Եւրոներ:

            Ֆրանսահայ գաղութը միշտ ալ զօրավիգ կանգնած է հայրենաշինութեան եւ Արցախի գոյամարտի պայքարին: Ան  երբեք չէ զլացած իր ջերմ մասնակցութիւնը բերել այս ազնիւ նպատակին երկրաշարժի օրերէն սկսեալ մինչեւ այսօր, եւ տակաւին հաւատարմօրէն կը շարունակէ նեցուկ կանգնիլ իր կարօտեալ եղբայրներուն եւ քոյրերուն Հայաստան-Արցախ անբաժան հայրենիքէն ներս:

            Խմբագրին ընդվզումը շատ տեղին է եւ արդարացի: Տակաւին երէկ էր կարծես Տէր Վաչէ Հայրապետեանի ամսականներու վարձատրութեան խնդրայարոյց  տխրահռչակ պատմութիւնը, Ֆրանսայի Առաջնորդ՝ Նորվան Սրբազանի անձին դէմ եղած հրապարակային նախատինքները, եւ այս բոլորին հետեւանք՝ Նորվան Սրբազանին հրաժարականը: Այսպիսի լուրջ հարց մը տակաւին չէ մարսուած Ֆրանսահայ գաղութիւն կողմէ, եւ տակաւին արդար է որ ըլլան պոռթկումներ Հիւսիսէն եւ Հարաւէն :

            Խմբագիրը յատուկ կերպով կը շեշտէ թէ այսպիսի հայրապետական այցելութիւններ առնուազն քսանէն յիսուն հազար Եւրոյի կը նստին Ֆրանսահայ Թեմին վրայ, եւ կը շարունակէ ըսել թէ այս բոլոր ծուխերու ետին թագնուած ա’յլ իրականութիւն մը կայ: Նկատի ունենալով որ Ամենայն հայոց կաթողիկոսը Ֆրանսա չէր այցելած Նորվան Սրաբազանի հրաժարումէն ասդին, ասիկա լաւագոյն առիթն էր – Մոնսերաթ Գապալլէն պատրուակ գործածելով, – որպէսզի Վեհափառը պաշտօնապէս գայ Ֆրանսայ եւ վերահաստատէ իր կորսուած «հեղինակութիւնը»: Ահաւասիկ բացորոշ, բացայայտ ճմարտութիւն մը որ կարելի չէ տրամաբանականօրէն հակաճառել:

            Մենք կը կարծենք որ հեղինակութեան վերահաստատման ճշմարտութեան կողքին կայ նաեւ ա’յլ ճշմարտութիւն մը: Այս պաշտօնական այցելութիւնը առիթ է նաեւ Վեհափառին՝ իր շուրջ համախմբելու շքանշանակիր խնկարկու ազգայիններ եւ անոնց «թելադրելու» թէ ո’վ պէտք է ըլլայ Ֆրանսահայ Թեմին յաջորդ առաջնորդը. ի վերջոյ, Վեհափառը ամէնուրեք յայտարարած է թէ ի’նք պիտի որոշէ թէ ո’վ պիտի ըլլայ Թեմի մը առաջնորդը, մասնաւորաբար արտասահմանի եկամտաբեր հարուստ քաղութներէն ներս:

            Պատուարժան խմբագիրը իր վերջին եզրակացութեան մէջ անգամ մը եւս կը դժգոհի եւ հարց կու տայ թէ նման հանդիսութիւններու կազմակերպման մէջ, Ֆրանսահայ գաղութը ո՞րքանով առընչուած է այս բոլորին հետ:

            Այստեղ կը փափաքինք մեր եզրայանգումները տալ:  Ֆրանսահայ գաղութը առընչուած է այս բոլոր հանդիսութեանց միայն այն փոքրիկ խմբակով որ հաւաքուեցաւ վեհափառի շուրջ Թեմական հարցեր լուծելու պատրանքին տակ: Վեհափառը չէր կրնար ակնկալել ժողովրդային մեծ ներկայութիւն, որովհետեւ ան բազմիցս հրապարակաւ նախատած էր գաղութին սիրեցեալ Առաջնորդը:

            Այս օրերուն երբ մսխումներու մասին կը խօսինք, միտքս կուգան մամուլին մէջ լոյս տեսած զանազան յօդուածներ երկրաշարժին 25ամեակին առիթով, ուր բացայատօրէն կը տեսնենք «տոմիկ»ներու մէջ թշուառ ապրող մեր քոյրերն ու եղբայրները, եւ հարց կուտամ ինքզինքիս . Պէտք ունին՞ք շռայլ մսխումներու, թէկուզ քարոզչական յաջողութեան սիրոյն, երբ 4500 ընտանիքներ տակաւին կ’ապրին ո’չ մարդկային, սրտաճմլիկ պայմաններու մէջ: Բացէք համացանցը եւ դիտեցէք սահմռկեցուցիչ նկարները եւ երեւակայացէք թէ ինչպէ՞ս պիտի դիմաւորեն Նոր Տարին Կիւմրիի ցուրտ կլիմային մէջ:

            Եւ աւելին՝ պէտք ունինք՞ երկնասլաց նոր եկեղեցիներու երբ նոյնինքն եկեղեցի կոչուող ժողովուրդը, Հայաստանի մէջ, պատսպարան չունի եւ հացի կարօտ է: Պէտք ունինք՞ նոր սրահներու Էջմիածնի մայրավանքին մէջ, երբ 4500 ընտանիքներ երդիք չունին: Կարելի՞ է այսքան անգութ եւ անխիղճ ըլլալ:

              Յանուն ինչի՞ են սակաւապետական ջոջերու մեծափարթամ ապարաnքներուն մէջ՝ իրենց չտեսի ինքնասիրութիւնը շոյող «սեփական» մատուռները, կամ հեռաւոր Հիւսիսի մէջ կառուցուած՝ միլիոններ արժող մայր տաճարները, երբ «Հայաստանում ամէն տասներորդ ընտանիքը սոված է քնում» (http://panorama.am/am/society/2013/12/19/adibekyan/?sw), եւ երբ անգործութիւնը այնքան տարածուած է, որ բազմաթիւ երիտասարդներ աշխտանքի եւ պատառ մը հացի համար կը լքեն հայրենիքը եւ կը դիմեն օտար ափեր: Այդ մատուռներն ու տաճարները օծող «եկեղեցւոյ իշխան»ներուն մէջ չկա՞ր մէկը որ ազնուօրէն յուշէր այդ ջոջերուն, մեծահարուստներուն, բարերարներուն՝ թէ անոնք աւելի’ երախտարժան, աւելի’ աստուածահաճոյ գործ մը կատարած կ’ըլլային եթէ սեփական մատուռներ ու շլացուցիչ տաճարներ կառուցելու փոխարէն՝ բաւարարուէին իրենց տեղի եկեղեցիներով ու եթէ հարկ է՝ պատշաճ բայց համեստ մայր տաճարներով, եւ իրենց աւելորդ հարստութենէն խոշոր բաժին մը նուիրէին Հայաստան-Արցախ հայրենիքի կարօտեալ ժողովուրդին եւ, ինչո’ւ չէ, համեստ բառին մըն ալ հանէին նոյն հայրենիքի բուռ մը տարածքին տարտղնուած՝ մեր հոգեւոր մշակոյթին անմխիթար վիճակի մատնուած դարաւոր կոթողներուն՝ խարխլած, կիսաւեր վանքերու եւ եկեղեցիներու պահպանման նուիրական նպատակին….:

            Հէլլօ՞ ….. Լսող կա՞յ…

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ

21 Դեկտեմբեր 2013

E.        How to revitalize the spiritual life of the church and reflect it in the daily lives of ordinary people. In other words, the issue of being the guiding light and spiritual compass of the people.

                According to St. Sahag’s Canons, the Church is not a structure made of stone or wood, but rather, it is the people. Historically speaking, “the priest” has always played a dual role in Armenian society: one, as educator of the faith, and the other, as the guiding beacon to the faithful to walk the righteous path in their daily lives.

            We would be taking a huge step forward in the reformation of the Armenian Church if only the clergy today would assume that same responsibility for educating their flock, in addressing the modern socioeconomic exigencies and pressures of a 21^st century world.

            First, the Church offers the perfect pulpit for religious education, provided, of course, our priests possess the highest form of religious and pastoral learning.

In order for priests to be able to educate the public fully, they need to constantly spread the Word–that “flowing fountain of spiritual light” that the Bible teaches.

　        Second, It is very important to have Sunday Schools adjacent to our churches. They are as important as the church altar. This way, our youth could be directly guided to the righteous path, where they would bear the torch of our identity and manifest our existence as a Christian nation.

            Third, bearing in mind the modern needs of our people, it is imperative for priests to perform pastoral visits to the faithful. This manner of continuing to educate the public is as necessary as Sunday services. In addition, it offers a wonderful opportunity to address the flock’s socioeconomic concerns and needs.

             It is for good reason that such heavy emphasis is placed on pastoral visits in the theological training of priests within the Armenian Church. A properly educated priest, with supreme dedication to his charge, can attract the faithful in droves, and in return, they would revitalize the church.

            Fourth, besides the ordinary church services, it is important to have weekly Bible studies. Moreover, the Bible being the best sources of religious education, we should make its study vastly universally available to the faithful, and further encourage them to read it individually at home or at the office as a source of spiritual enlightenment.

            Last but not least, it is important to enrich the lives of the faithful with religious literature. Availed with such readings, the faithful would get closer to the real light, to Jesus Christ. It is often rued that we lack such publications in our lives. The Church, as a living institution, should be firmly entrenched in peoples’ lives. Hence, it can ill afford to stand idly by when the world is in such a turbulent state.

            The Church must be alive and vibrant from within. And it must be resolute in its commitment to the faithful. Only then can it lead the people and provide comfort and guidance to their mundane and spiritual needs.

            To encounter all the challenges of the 21^st century, the Armenian Apostolic Church should have ideal priests, who could revitalize and energize the faithful in their spiritual endeavors and instill in them the spirit of responsibility. The ideal priest would seek the poor, the needy, and the neglected. He would revive in them the hope of future freedom and bring to the sick–as the Apostles once did–the solace and the comfort of the Holy Spirit.

            Unfortunately, the priests today, with their unorthodox, lavish life styles, are not role models for our new generation, and have tarnished their own image of holiness and patriotism.

            Will the Church be able to revive its spiritual mission? It is difficult to answer in the affirmative precisely because we lack such new apostles and preachers who would perform this miracle.

            Today, the Armenian Apostolic Church needs model priests: representatives of love and peace, of heroes and martyrs who could revive our spiritual and moral values.

            Without faith, without hope and love, life is like a chain of pain and misery around the neck of mankind, and be it even made of gold, it is hardly bearable. Currently, the Armenian Nation faces a great, impending spiritual collapse. This is due primarily because the entire world has digressed into a materialistic morass, where even our priests prefer the comfort of worldly trappings over their avowed commitment to spreading the word of God and serving the needs of the flock.

             It is high time for the Church, with its opulence-minded clergy, to awaken from its gilded stupor and revitalize the spiritual life of its people. If the Armenian Church intends to restore its historical position as the sacred force of a nation, it must undergo a fundamental transformation in direction and purpose–here and now!

VOSGAN MEKHITARIAN                                               to be continued

December 17, 2013

Ե. Ինչպէս աշխուժացնել եկեղեցւոյ հոգեւոր եւ հասարակական առաքելութիւնը եւ զայն կենսագործել ժողովուրդի ամէնօրեայ կեանքին մէջ, այլ խօսքով՝ ըլլալ ժողովուրդով եւ ժողովուրդին համար:

               Ս. Սահակ Պարթեւ Հայրապետի կանոններուն մէջ հետեւեալ ձեւով սահմանուած է Եկեղեցի հասկացողութիւնը. «Քանզի եկեղեցի մեզ ո’չ ցուցանէ պատուիրանն Աստուծոյ որ ի քարանց եւ ի փայտից է շինեալ, այլ զհաւատով շինեալ զազգս մարդկան ի վերայ վիմին հաստատութեան. ապա ուրեմն ճշմարիտ հաւատն է եկեղեցի, որ գումարէ եւ շինէ զմեզ ի մի միաբանութիւն գիտութեան որդւոյն Աստուծոյ» («Որովհետեւ Եկեղեցին քարեղէն կամ փայտէ շինուած Աստուծոյ պատուիրանը չէ՛ որ կը ցուցնէ մեզի, այլ հաստատուն վէմի վրայ հաւատքով կերտուած մարդկային ցեղը. ապա ուրեմն Եկեղեցին՝  ճշմարիտ հաւատքն է, որ Աստուծոյ Որդին ճանչցողներու միաբանութեան մը մէջ կը մէկտեղէ մեզ:»  Սոփերք Հայկականք, Բ. Էջ 100-101): Պարզ բացատրութեամբ՝  ժողովուրդը նոյն ինքն Եկեղեցին է, եւ ո՛չ թէ քարէ կամ փայտեայ շէնքը:

Պատմութենէն գիտենք որ հայ հոգեւորականը եղած է ժողովուրդին դաստիարակը թէ՛ եկեղեցւոյ մէջ եւ թէ՛ եկեղեցւոյ շրջաբակէն դուրս, անոր ընկերային եւ հասարակական կեանքին մէջ:

Հսկայ քայլ մը նուաճած կ՛ըլլանք Հայց. Եկեղեցւոյ բարեկարգութեան աշխատանքին մէջ, եթէ նոյն բծախնդրութիւնը ցոյց տայ այսօր եկեղեցականութիւնը, եւ անգամ մը եւս ստանձնէ ժողովուրդին կրօնական դաստիարակութիւնը, ներկայ դարուն պայմաններուն եւ պէտքերուն համաձայն, եւ զայն արտացոլացնէ ժողովուրդի ընկերային հասարակական կեանքին մէջ:

Առաջին. Եկեղեցին լաւագոյն բեմն է կրօնական դաստիարակութեան համար, եթէ ունենանք անշուշտ՝ Ս. Գրոց գիտութեամբ պատրաստուած եկեղեցականներ, որոնք պիտի խուսափին հոգեւոր նկարագիր չունեցող քարոզներէն, եւ քարոզի քօղին տակ՝ ազգային եւ վարչական հարցեր չարծարծեն:

Եկեղեցին որպէսզի կարենայ իր դաստիարակչի դերը լաւագոյնս կատարել անհրաժեշտ է որ ըլլայ մշտահոս ակնաղբիւրը Աւետարանի հոգեւոր ճշմարտութիւններու ճառագայթող լոյսին:

Երկրորդ. նոյնքան անհրաժեշտ են Կիրակնօրեայ դպրոցները եկեղեցիներու կողքին, որովհետեւ հոն ջամբուած կրօնական ուսուցումները, նոյնքան կենսական եւ դաստիարակիչ են որքան եկեղեցւոյ բեմերը, նամանաւանդ մեր նորահաս սերունդին համար, որուն պիտի յանձնենք մեր ինքնութեան գոյութենական պայքարի ջահը:

Երրորդ. նկատի ունենալով մեր ժողովուրդի կենցաղային նոր պայմաններն ու պարտաւորութիւնները, յոյժ կարեւոր են հովուական այցելութիւնները՝ որպէս գործնական ազդակ հոգեւոր դաստիարակութեան: Առաւել եւս, նոյնքան կարեւոր է կարեկցիլ ժողովուրդի ցաւերուն եւ հասնիլ, որքան կարելի է, անոնց ընկերային, հասարակական կարիքներուն:

Աննպատակ չէ, որ մեր Եկեղեցւոյ աստուածաբանութեան ուսուցման մէջ կարեւոր դեր եւ տեղ տրուած է Հովուական Աստուածաբանութեան, որովհետեւ այդ գիտութեամբ պատրաստուած եկեղեցականը, իր հմտութեամբ եւ անսակարկ նուիրումով, կ՛առինքնէ հաւատացեալները եւ անոնք ալ իրենց կարգին կ՛ոգեւորեն եւ կ՛աշխուժացնեն Եկեղեցին:

Չորրորդ. եկեղեցական արարողութիւններէն անկախ, շաբաթական Սուրբ Գրոց սերտողութեանց պահեր ստեղծել: Նկատի ունենալով որ կրօնական դաստիարակութեան լաւագոյն միջոցներէն մէկն է Սուրբ Գրքի սերտողութիւնը,  պարտինք զայն մատչելի ընել ժողովուրդին, նոյն ատեն քաջալերելով եւ խրախուսելով, որ անոր համընթաց առանձնական ընթերցումը վառ պահէ ընթերցող անհատին ուշադրութիւնը կրօնական կեանքի եւ հոգեւոր արժէքներու հանդէպ:

Եւ վերջապէս, ճոխացնել ժողովուրդի կեանքը հոգեւոր գրականութեամբ, որպէսզի լուրջ հրատարակութիւններու ընկալումի ճամբով, աւելի կարենան մօտենալ Աստուծոյ ճշմարիտ լոյսին: Դժբախտաբար հոգեւոր գրականութեան  բացակայութիւնը զգալի է ամէնուրեք: Եկեղեցին, իբրեւ կեանք ունեցող հաստատութիւն, ամրօրէն կապուած է ժողովուրդի կեանքին, եւ որպէսզի զայն կարենայ ներկայացնել՝ չի կրնար քարացած մնալ հոն ուր որ է այսօր, երբ իր շուրջ ամէն ինչ յարատեւ շարժման մէջ է:

Եկեղեցին կենդանի է երբ կենսունակութիւն կայ իր ներսը, երբ կը քալէ ժամանակին հետ ապահով եւ ինքնավստահ քայլերով, երբ իր ժողովուրդին հետ է եւ կ՛առաջնորդէ զայն նոր դարաշրջանի պահանջներուն եւ ժողովուրդին հոգեւոր պէտքերուն համեմատ:

Հայց. Եկեղեցին քասանմէկերորդ դարու մարտահրաւէրներուն դիմաց յստակ կեցուածք մը ունենալու համար անհրաժեշտ է որ ունենայ լուսաւոր մտատիպար եկեղեցականներ, որոնք կարենան խանդավառել ժողովուրդի հոգեկան խոյանքները, անոր բարոյական սկզբունքներու իմացումը եւ ամրապնդեն պատասխանատուութեան ոգին:

Այս մտատիպար եկեղեցականները պիտի փնտռեն աղքատները, զրկուածները, հիւանդները, հալածուածները եւ անոնց խորտակուած հոգիներուն խորը պիտի արթնցնեն օրուան զրկանքներուն հանդուրժելու կորովը եւ վաղուան ազատութեան անկորնչելի յոյսը եւ, Առաքեալներու օրինակով՝ հիւանդներու սնարին մօտ տանին Ս. Հոգւոյ մխիթարութեան շունչը:

Դժբախտաբար, ներկայի եկեղեցականները իրենց կենցաղով նոր սերունդներուն մէջ ցամքեցուցած են հոգեկան հայեցողութեան, աննիւթականին եւ բարոյականին տենչացող ազնիւ խոյանքները, եւ խորտակած են անոնց ազնուատենչ իտէալները եկեղեցասիրութեան եւ հայրենասիրութեան:

Հայց. Եկեղեցին պիտի կարենա՞յ վերստեղծել կորսուած ներդաշնակութիւնը իր հոգեւոր առաքելութեան: Հաստատական պատասխան մը տալու համար, հարցը բաւականին բարդ է եւ կնճռոտ, որովհետեւ մեզի կը պակսին ձեռնհաս առաքեալներ ու քարոզիչներ այդ մեծ հրաշքը կատարելու համար:

Բոլոր ժամանակներէ աւելի, ԱՅՍՕՐ Հայց. Եկեղեցին պէտք ունի լուսաւոր մտատիպարներու, սիրոյ եւ խաղաղութեան ներկայացուցիչներու, հերոսներու եւ «մարտիրոսներու», որոնք պիտի կարենան խանդավառել մեր հոգեկան խոյանքները եւ բարոյական իմացումները:

Առանց հաւատքի, առանց յոյսի եւ սիրոյ լոյսին, կեանքը տառապանքի շղթայ մըն է մարդկութեան վզին անցուած: Եւ այդ շղթան անտանելի է նոյնիսկ եթէ ան շինուած ըլլայ ոսկիով: Հայ ժողովուրդը, կրօնական տեսակէտէ, կը գտնուի ահաւոր փլուզումներու առջեւ եւ նիւթն ու ունայնութիւնն են որ կը շրջապատեն զինք:

Ժամանակն է որ Եկեղեցին աշխուժացնէ իր հոգեւոր առաքելութիւնը եւ զայն կենսագործէ իր ժողովուրդի ամէնօրեայ կեանքին մէջ եթէ մտահոգ է իր ժողովուրդի ապագայով:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ                                                              Շար. Զ.

17 Դեկտեմբեր, 2013

d. The re-evaluation of the spiritual mission of the clergy and the requirement to abstain from involvement in secular business.

            Unfortunately some do enter the priesthood because they do not have the courage to work and earn a daily living, while others do so in order to nurture their ambitious, greedy, glorified feelings. Our theory is solidly based on the popular proverb, “Could not succeed in business, therefore became a priest.”

            As we know, the ranks of priesthood (exceptions are always honorable) are replete with individuals who used to be mediocre teachers, sextons (‘jamgotch’), people with singing ability, and those with connections to different organizations. These are the people who consider priesthood as the best way to earn a living and lead a comfortable life.

            Also, there are others who, as some would say, have “street smarts,” and who have entered the priesthood with the anticipation of becoming a prelate of a rich diocese, or becoming a Patriarch or Catholicos, in order to abuse the genteel, spiritual feelings of the faithful for their own personal gain. Unfortunately, the erstwhile truly devoted servants of the faith and Church are very few and pretty much lost among today’s profligate, libertine, and self-serving members of the clergy that fill the ranks of the Church today.

            Keeping in mind that our interest is the re-evaluation of the spiritual mission of the clergy and renewal of their vows, it is imperative that the Church revive itself and inspire people of good morals to enter the priesthood and preach the Gospel following the example of our Lord.

            To enable the success of the spiritual mission of the clergy, the Church has to revive itself and accept into priesthood only those who are well educated, in good moral standing, ready to teach the Gospel and lead the faithful down the righteous path, thereby shutting the doors to those candidates for clergy who are business- and profit-minded.

            The world is changing while the power of the Church has waned, and few are attracted to enter the priesthood. There is much turbulence in the Christian faith today. The reasons for this are also evident in the Armenian Apostolic Church. And, clearly, it is not for the want of pursuing  spiritual fulfillment –for we see people all around the world who are committed to welcoming faith into their lives– but rather it is due to this incessant hunger for accumulating material wealth which has gripped the imagination and lives of most everyone on this planet.

            It is obvious that some clergy are misguided in their understanding of their profession and devotion to their work. Those who entered the priesthood with a clear understanding of their calling will no doubt be successful in their mission, and the glory of their work will follow…

            Those, on the other hand, who see the priesthood as a business from which to profit with material wealth, cannot understand the meaning of vow and devotion because their minds are focused on money and temporal glory. The lives of such clergymen  are full of temptations and scandals.

            Where are the devoted Princes of the Armenian Apostolic Church…those who shined throughout the ages in our monasteries, dioceses and catholicosates…those who devoted their lives to enrich ours with high morals and values?

            For millennia, our monasteries would take pride in being the spiritual and intellectual centers of our people. Unfortunately, today they have degenerated into becoming centers of corruption and the hub of scandals.

            If the Armenian clergy is criticized today, it is because prospective priests have no calling, which is nothing other than the harmonious congregation of many abilities to lead the faithful to the glory of God.

            It has been historically evident that a priest who has a wavering character poses a danger to the Church and causes moral scandals among the faithful.

            A priest can earn respect and inspire trust among his faithful only by virtue of his good conduct and character. Unfortunately, the public is not inspired by the clergy today, because the priests have become robotic performers of church services with an eye for self-aggrandizement and enrichment.

            Being aware of the spiritual, psychological and social needs of our public, we ought to scrutinize candidates for the work of the Church very carefully in order to ensure that they have the required moral character and commitment to uphold their vows and remain true to their  calling. Also, we must remain vigilant to keep away from those who come to serve with secret agendas and ill intentions.

            The Armenian Church today is at a very serious and critical juncture. The standards for religious teachings are loosened and our youth are increasingly distancing themselves from the Church. It is imperative that we start a new movement to awaken the public from its spiritual hibernation.

            Who will lead this movement today? I believe it is only the clergy–in its historical construct with selfless tenets of service to its flock–that can have the moral authority and legitimacy to reform the current state of corruption and degeneracy that has engulfed and permeated the entire hierarchy of the Church. It is only those who have the “true calling” and understand fully the implications of devotion to the faith and are rightfully ordained who can affect a meaningful reformation of the Armenian Apostolic Church.  All others are mere sycophants and need not apply.

VOSGAN MEKHITARIAN                                               to be continued

December 3, 2013

Դ. Եկեղեցականի հոգեւոր առաքելութեան վերարժեւորումն ու ուխտի վերանորոգումը, հեռու մնալով աշխարհիկ բոլոր «բիզինէսներէն»:

Դժբախտաբար շատեր եկեղեցական կ՛ըլլան որովհետեւ քաջութիւնը չունին աշխատելու, եւ պատրաստ հաց մը գտնելու ակնկալութեամբ կը մտնեն հոգեւորականութեան շարքերէն ներս, նոյն ատեն գոհացում տալով իրենց փառասիրական անյագ զգացումներուն: Մեր այս տեսութիւնը արմատացած է մեր ժողովրդական առածին մէջ. « գործը չեղաւ, տէրտէր եղաւ»:
Ինչպէս բոլորիս ծանօթ է, այսօր Եկեղեցւոյ պաշտօնէութեան շարքերը լեցուցած են (բացառութիւնները միշտ յարգելի) միջակէն վար ուսուցիչներ, ժամկոչներ, շարական երգելու յարմար ձայն ունեցող դպիրներ, այս կամ այն կազմակերպութեան մէջ բարեկամական կապեր ունեցող անձեր: Ահաւասիկ՝ այս բոլորը քահանայական կարգի հոգեւոր սպասարկութիւնը համարած են հացի ապահով ճամբայ եւ անաշխատ միջոց մը հանգիստ ապրելու համար:
Կան նաեւ ուրիշներ որոնք, ինչպէս ժողովուրդը վարժ է ըսելու՝ «աշխարհի քերականութիւնը կլլած» մտած են եկեղեցական ասպարէզ, այն ակնկալութեամբ որ օր մը կը դառնան հարուստ թեմի մը «Առաջնորդ»ը ( աւելի պատշաճ պիտի ըլլար զիրենք կոչել հետեւորդ) մանաւանդ Արեւմտեան երկիրներու մէջ, եւ կամ պատրիարք եւ, ինչու չէ, կաթողիկոս, կեղեքելու համար հայ ժողովուրդի ազնիւ հոգեւոր զգացումները եւ ամբարելու սեպհական հարստութիւն: Դժբախտաբար, այս իրականութեան մէջ, ստուերի մէջ կը կորսուին արժանաւոր, վաւերական հոգեւորականները, որոնք բացառութիւններ են, եւ սակաւաթիւ՝ անոնց շարքերը:
Նկատի ունենալով որ մեր մտահոգութիւնը եկեղեցականներու հոգեւոր առաքելութեան վերարժեւորումն ու ուխտի կամ կոչումի վերանորոգումն է, անհրաժեշտ է որ Եկեղեցին, որ նոյն ինքն ժողովուրդն է, ոգեւորուի, կենդանանայ եւ ներշնչէ այնպիսի անձեր, որոնք կրօնական գիտակցութեամբ լեցուն են եւ պատրաստ են ծառայութեան, ինչպէս Քրիստոս աւետարանեց:
Եկեղեցականներու պատրաստութիւնն ու վերարժեւորումը յաջողցնելու համար անհրաժեշտ է ստեղծել չափանիշ մը, այլ խօսքով՝ հոգեկան եւ մտաւոր զարգացման մակարդակը բարձր պահել եւ պարտադրել ու պահանջել որ ուսուցանելու եւ առաջնորդելու ատակ անձնաւորութիւննե՛րը միայն կարենան եկեղեցական դառնալ, եւ դռները փակել «բիզինէս» մտայնութիւն ունեցող վաշխառուներուն առջեւ:
Կանգնած ենք այնպիսի աշխարհափոփոխութեան սեմին, ուր հոգեւոր ծառայութեան ասպարէզը հրապոյր չունի այլեւս եւ եկեղեցականութիւնն ալ իր շռայլ եւ վաւաշոտ կենցաղով նսեմացուցած է հոգեւոր առաքելութեան անդաստանին վարկը:
Կասկած չկայ մեր բոլորին մտքին մէջ, որ Քրիստոնէական Եկեղեցին կրօնական տագնապէ կ՛անցնի զանազան պատճառներով, եւ Հայց. Եկեղեցին ալ անմասն չէ մնացած այս տագնապներէն, որովհետեւ մարդիկ չեն ուզեր մշակել իրենց հաւատքի կարողութիւնները, կուրացած՝ աշխարհիկ նիւթական պատուարներով:
Ինչպէս կ՛երեւի մեր վերլուծումներէն, շատ մը հոգեւորականներու եւ հոգեւոր կարգ ստանալու թեկնածուներու մտքին մէջ ակնյայտ շփոթ մը կայ հոգեւորական կոչում եւ եկեղեցական ասպարէզ հասկացութեանց միջեւ: Բոլոր անոնք որոնք զգացած են ծառայելու կոչումը, եւ այդ գիտակցութեամբ մտած են հոգեւորականութեան շարքերը, անոնք անպայման կը յաջողին ըլլալ տիպար եկեղեցականներ եւ ընդհանրապէս, երբ արժանի են, փառքը այդպիսիներուն ետեւէն կը վազէ եւ ո՛չ թէ իրենք կը հետանդեն փառքը: Իսկ անոնք որոնք եկեղեցականութիւնը կը տեսնեն որպէս ասպարէզ,–որովհետեւ ունին «բիզինէս»ի հոգեբանութիւն,– չեն կրնար հասկանալ թէ ի՞նչ կը նշանակէ կոչում եւ անսակարկ ծառայութիւն, որովհետեւ իրենց ամբողջ էութիւնը սեւեռած են եկեղեցական ասպարէզի ընձեռած դիրքերուն եւ պաշտօններուն վրայ, փառք եւ դրամ հետապնդելով:
Այս երկրորդ խմբակի անդամներուն անբնական կեանքը լեցուն է սայթաքումներով եւ գայթակղութիւններով, որուն ականատես է այսօր համասփիւռ հայութիւնը:
Ո՞ւր մնացին Հայց. Եկեղեցւոյ հոյակապ մեծ դէմքերը, որոնք փայլեցան վանքերու, թեմերու եւ կաթողիկոսարաններու մէջ ու արդիւնաւորեցին իրենց բոլորանուէր ծառայութիւնները անկորնչելի արժէքներով:
Մեր հազարամեայ վանքերը, որոնք պատիւ կը բերեն հայութեան, դարձան մտքի եւ հոգիի ամրոցներ իրեն հոգեւոր ճառագայթումներով: Իսկ այսօր՝ ապականութեանց եւ սանձարձակութեանց բոյն…:
Անհարաժեշտ է որ փոխուի մեր վանքերէն հասնող սերունդներու հոգեբանութիւնը, որպէսզի կարենան նուիրուիլ հոգեւոր եւ ազգային ծառայութեան՝ մեր ժողովուրդին կեանքի նոր պայմաններուն եւ կարիքներուն համաձայն, հայրենիքէն ներս եւ դուրս:
Եթէ հայ եկեղեցականութիւնը կը քննադատուի այսօր, այն պատճառով է որ անոր մէջ կը բացակայի կոչումը: Կոչումը ուրիշ բան չէ եթէ ոչ այլազան շնորհներու ամբողջական ներդաշնակութիւն մը, որուն բացակայութիւնը կը խոտորէ ժողովուրդը իր կրօնքի հոգեւոր խորհուրդէն, եւ որմէ զերծ եղող եկեղեցականը չի՛ կրնար մատակարել հոգեւոր կեանքի սնունդ:
Փաստուած իրողութիւն է, որ յեղյեղուկ բնաւորութեամբ եւ աննկարագիր եկեղեցականներ, –որոնց մասին մամուլը կ՛անդրադառնայ լայնօրէն ամէն օր իր էջերուն մէջ,– վտանգաւոր եղած են եւ ե՛ն Եկեղեցիին համար ամէն կերպով, գայթակղութիւն եւ բարոյական սկզբունքներու խախտում պատճառելով իրենց շրջապատին մէջ:
Հոգեւոր պաշտօնեան իր նկարագրո՛վ միայն կրնայ արժեւորել իր ծառայութեան վաստակը եւ այդ կերպո՛վ կրնայ վստահութիւն ներշնչել իր հոգեւոր խնամքին յանձնուած հաւատացեալներու բազմութեան: Դժբախտաբար սակայն, ժողովուրդը այսօր չի ներշնչուիր իր հոգեւոր պաշտօնեաներէն, որովհետեւ անոնք դարձած են տեսակ մը մեքենայ՝ խորհուրդներ մատակարարելու, իբրեւ պահանջ ձեւակերպութեան:
Նկատի ունենալով քսանմէկերորդ դարաշրջանի՝ ընկերային, հոգեւոր-մշակութային, հասարակական եւ հոգեբանական վիճակները մեր ժողովուրդին, անհրաժեշտ է եւ պարտաւոր ենք աւելի խնամքով մօտենալ կոչումով թեկնածուներուն, որոնք պիտի նուիրուին Աւետարանի ծառայութեան, եւ հեռու պահել բոլոր անոնք որոնք այլ ազդակներու տակ եւ թաքուն նպատակներով կը մտնեն Եկեղեցւոյ ծառայութեան դաշտ:
Հայց. Եկեղեցին ներկայիս կը գտնուի իր ամենափափուկ եւ ամենազգայուն շրջանին մէջ: Կրօնական դաստիարակութեան չափանիշները ամէնուրեք թուլցած են եւ մեր երիտասարդները հեռացած են կրօնքի եւ հայրենիքի առողջ ըմբռնումներէն: Նոր շաժում մը անհրաժեշտ է որ ժողովուրդը արթննայ իր թմբիրէն եւ դուրս գայ իր կրաւորական վիճակէն:
Ո՞վ պիտի կարենայ այդ աշխատանքը տանիլ ԱՅՍՕՐ եթէ ոչ իր կոչումին արժանի եւ հաւատարիմ, իր ազնիւ համոզումներուն կառչած հոգեւոր սպասաւորը: Հոգեւոր սպասաւորութեան դաշտը երբ վերածուած է ասպարէզի, «բիզինէս»ի, այնուհետեւ կարելի չէ խօսիլ հաւատքի մասին. հոն ուր հաւատք ու համոզում չկայ, ԿՈՉՈՒՄ եւ ՆՈՒԻՐՈՒՄ կը դառնան անհասկնալի իրողութիւններ:

ՈՍԿԱՆ ՄԽԻԹԱՐԵԱՆ Շար. Ե.
3 Դեկտեմբեր, 2013

C. The illegal election of the Members of the Supreme Spiritual Council of Holy Etchmiadzin.
　
In order to better understand the nature and composition of the Supreme Spiritual Council of the Holy See of Etchmiadzin, we must view it in historical perspective — how it came to be, and how it evolved throughout the years.

The first reference to the expression “Concerning the Spiritual Consistories And Governing [Bodies] Of Gregorian Armenians” is found in the 1831 Constitution,–commonly referred to as the “Polozhenye,”—which was imposed upon the Catholicosate of Holy Etchmiadzin by the then Russian Tsarist regime. Its original text was written in Russian and subsequently translated into Armenian by Mekerditch Kardashian.

Next, we encounter a reference to the Supreme Spiritual Council of the Armenian Church in the “Regulations Concerning the Convening Of The National Ecclesiastical Council,” established by his Holiness Catholicos Kevork V on October 22, 1925, and validated on May 28, 1930. In this iteration of the Constitution, it is stated: “The duties of the National Ecclesiastical Council are: (a) To elect a new Catholicos; (b) To elect new members of the Supreme Spiritual Council of the Holy See of Etchmiadzin.” It continues by listing four additional duties.

The next citation of the Supreme Spiritual Council is found in the “Regulations Concerning the Convening Of The National Ecclesiastical Council,” as validated by His Holiness Catholicos Kevork VI on June 19, 1945, wherein we read, “The duties of the National Ecclesiastical Council are: (a) To elect a new Catholicos; (b) To elect new members of the Supreme Spiritual Council of the Holy See of Etchmiadzin.” It continues by listing three additional duties.

Thereafter, many drafts of the Constitution have been prepared, but, to date, none has been officially validated and put into action.

Without deviating from the topic at hand, it is instructive to note that Chapter One (“Fundamental Principles”), Article 13, of the “Draft Constitution of the Holy Armenian Apostolic Church” (prepared in 1958) states: “The administration of the Holy Armenian Apostolic Church is formed by democratic principles. The faithful elect their leaders, –Priest, Bishop, Catholicos,– of their own free will.” Article 14: “The Armenian Apostolic Church is governed by the principle of democratic elections.” These two points will become germane to our discussion in the offing.

In this 1958 Draft Constitution it is clearly stated that the duties of the National Ecclesiastical Council are: “(a) to elect a new Catholicos, (b) to elect the members of the Supreme Spiritual Council.” I this same Draft, under the heading of the Supreme Spiritual Council, it is stated that “The Supreme Spiritual Council is the consulting body of the Catholicos of All Armenians, elected by the National Ecclesiastical Council, for a term of five years. The Supreme Spiritual Council consists of nine to eleven members, of which only four shall be lay people.”

Another draft, dated September 20, 1987, and prepared by Archbishop Diran Nersoyan, is of particular interest. Under the heading of Supreme Spiritual Council, it states: The Supreme Spiritual Council consists of eight bishops, –if need be, also of celibate priests,– and four lay people. The members of the Supreme Spiritual Council are appointed by the Catholicos of All Armenians.” This version, granting supreme powers to the Catholicos and deviating from the initial intent of members being democratically elected, was never validated either by the Council of Bishops or the National Ecclesiastical Assembly.

A subsequent Constitutional Draft appeared in September, 1988, written in Western Armenian Dialect and Classical Armenian Orthography. Even though there are no signatories at the end of this draft, it seems to be the work of Archbishop Diran Nersoyan because it is similar in tone, scope, and nature to the above mentioned 1987 draft, containing analogous language, with new additions and deletions.

The 1991 draft of the Constitution, which bears the seal of the Supreme Spiritual Council and is not validated by the National Ecclesiastical Council or the Catholicos, contains some further changes. Under the heading of Supreme Spiritual Council –which consists of eight articles–, Article Five states: “The Supreme Spiritual Council consists of ten members: two bishops from the Diasporan dioceses; five bishops from the internal [i.e. non-Diasporan] dioceses, three of which are appointed by His Holiness and two are elected by the Council of Bishops; and three laymen from the internal dioceses.”

The last draft of the Constitution is written in Western Armenian Dialect and Classical Armenian Orthography, prepared in September, 1995, By Archbishop Vatche Hovsepian and Bishop Aris Shirvanian. In this draft, under the heading of Supreme Spiritual Council, we find 18 articles defining the duties and obligations of the members of the Council. Under Articles Four and Five, respectively, it states: “The Supreme Spiritual Council comprises a minimum of 21 members—14 of which should be bishops and, if need be, married and celibate priests, with an additional 7 lay members. The members of the Supreme Spiritual Council are elected by the National Ecclesiastical Council or by the Diocesan Representatives Council for a 4-year term and are eligible to be re-elected for another term.”

These historical facts offer a chronological profile of the evolution of the Supreme Spiritual Council of the Holy See of Etchmiadzin as delineated under the articles of the various drafts described above. Since no Constitution has been validated by either the National Ecclesiastical Council or the Catholicos since 1945, every decision and action taken after 1945 by the Supreme Spiritual Council, –many of whose members are/were directly appointed by the Catholicos,– is clearly without legal standing, with no approved authority, and utterly unacceptable.

The implications and ramifications of the current state in which the Armenian Apostolic Church finds itself are monumental. Its basis for the organizational and governance structures for the Church is constitutionally illegal and illegitimate. Hence, the Church and its hierarchy has no moral or legally justifiable ground upon which to execute its sacred, spiritual charge or carry out its mission to bring the faithful to the Church with full participatory rights. The absence of credibility, accountability, and transparency in the Armenian Church, and the absence of a devoted clergy places the Armenian Church on a precarious legal and moral perch, and possibly, on the brink of dissolution.

The indifference of our political leaders, educational and benevolent institutions, intellectuals and media has, unwittingly or otherwise, conspired to bring about an oligarchic dictatorship within the Armenian Church—a clear violation of self-proclaimed democratic principles and human values.

We should never allow “privileged” clergy to hijack the Hierarchy of the Armenian Church and limit the participation of the faithful. The 1995 draft of the Constitution, which, if ratified and validated by the National Ecclesiastical Council, would place this entire religious institution, recognized around the world as the first national Christian Church, in jeopardy of devolving into a religious body with no moral credibility and authority to carry out its spiritual edicts.

It is incumbent upon every individual of faith and avowed Christian Armenian to express their outrage at the current state of affairs in the Church, shed light upon the unacceptable behavior of the Catholicos and his obsequious henchmen, and demand the restoration of a validated Constitution that obligates the Supreme Spiritual Council to act in accordance with its stated democratic principles and adherence to its founding mission.

The Armenian Apostolic Church must transcend this limited interpretation of its institutional mission if it is to survive and, indeed, thrive in the modern world. Moreover, it must embrace not only its spiritual commission, but become a beacon for the educational and cultural institutions of the Armenian people, thereby ensuring the continual existence of this proud and faithful nation.

VOSGAN MEKHITARIAN to be continued

November 25, 2013